صندوق بینالمللی پول اعلام کرده است هوش مصنوعی میتواند طی 10 سال آینده حدود 4 درصد به تولید اقتصادی کشورهای جنوب صحرای آفریقا اضافه کند؛ اما تحقق این رشد به بهبود زیرساخت برق، دسترسی به اینترنت، مهارتهای دیجیتال و تدوین مقررات قابلاعتماد بستگی دارد.
منظور از کشورهای جنوب صحرای آفریقا، کشورهایی است که در بخش جنوبی صحرای بزرگ آفریقا قرار دارند. صندوق بینالمللی پول میگوید هوش مصنوعی میتواند بهرهوری را افزایش دهد، کیفیت مشاغل را بهبود بخشد و خدمات عمومی را کارآمدتر کند؛ اما این منطقه در شرایط فعلی آمادگی کافی برای بهرهبرداری گسترده از این فناوری را ندارد.
فاصلهی زیاد میان دو سناریوی اقتصادی
براساس برآورد صندوق بینالمللی پول، اگر کشورهای آفریقایی زیرساختهای لازم را فراهم کنند و استفاده از هوش مصنوعی را به شرکتهای بزرگ و متصل به اینترنت محدود نکنند، این فناوری میتواند طی یک دهه اقتصاد منطقه را حدود 4 درصد بزرگتر کند. این میزان تقریبا معادل نزدیک به نیم واحد درصد رشد اقتصادی بیشتر در هر سال است.
با این حال، در صورت ادامهی شرایط فعلی، تأثیر هوش مصنوعی بر تولید ناخالص داخلی منطقه ممکن است فقط حدود 0.2 درصد باشد. مارتین شیندلر، یکی از نویسندگان گزارش، این رقم را آنقدر کوچک دانسته که عملا تغییر مهمی در وضعیت اقتصادی منطقه ایجاد نمیکند.
تولید ناخالص داخلی یا GDP، ارزش کل کالاها و خدمات تولیدشده در یک اقتصاد است. رشد 4 درصدی به این معنا نیست که اقتصاد منطقه هر سال 4 درصد بیشتر رشد خواهد کرد؛ بلکه یعنی اندازهی اقتصاد پس از 10 سال میتواند در مقایسه با حالتی که هوش مصنوعی بهطور گسترده به کار گرفته نشود، حدود 4 درصد بزرگتر باشد.
برق؛ نخستین مانع گسترش هوش مصنوعی
یکی از مهمترین موانع استفاده از هوش مصنوعی در آفریقا، دسترسی محدود به برق پایدار است. حدود نیمی از جمعیت کشورهای جنوب صحرای آفریقا به برق قابلاعتماد دسترسی ندارند.
استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی به تلفن همراه، رایانه، اینترنت و مراکز داده نیاز دارد و همهی این زیرساختها بدون برق پایدار عملاً قابلاستفاده نیستند. قطعیهای مکرر برق میتوانند فعالیت شرکتها، مدارس، بیمارستانها و مراکز پردازشی را مختل کنند.
صندوق بینالمللی پول پیشنهاد کرده سرمایهگذاری روی شبکههای برق و ریزشبکهها در اطراف مدارس، درمانگاهها و دیگر مراکز عمومی افزایش پیدا کند. ریزشبکه یا Mini-grid یک شبکهی کوچک تولید و توزیع برق است که میتواند یک منطقهی محدود را مستقل از شبکهی اصلی یا در کنار آن تأمین کند. ایجاد این زیرساختها میتواند به شکلگیری مراکز دیجیتال محلی نیز کمک کند.
در عین حال، افزایش تقاضا برای دیتاسنترهای هوش مصنوعی ممکن است سرمایهگذاری در پروژههای برق را نیز بیشتر کند. دیتاسنتر یا مرکز داده، مجموعهای از سرورها و تجهیزات پردازشی است که برای ذخیره، پردازش و انتقال اطلاعات استفاده میشود.
شکاف اینترنت میان آفریقا و جهان
دسترسی محدود به اینترنت، مانع مهم دیگری است. در سال 2024 تنها 38 درصد مردم آفریقا از اینترنت استفاده میکردند، در حالی که میانگین جهانی 68 درصد بود.
این شکاف به این معناست که بخش بزرگی از مردم، کشاورزان و کسبوکارهای کوچک آفریقایی هنوز امکان استفادهی مستقیم از ابزارهای هوش مصنوعی را ندارند. هزینهی بالای اینترنت، کمبود زیرساخت فیبر نوری و دسترسی محدود در مناطق روستایی از دلایل اصلی این وضعیت هستند.
صندوق بینالمللی پول میگوید توسعهی شبکههای اصلی فیبر نوری و ایجاد زیرساختهای دسترسی باز میتواند هزینهها را کاهش دهد و امکان اتصال افراد و شرکتهای بیشتری را فراهم کند. شبکهی دسترسی باز به زیرساختی گفته میشود که چند شرکت ارائهدهندهی خدمات بتوانند با شرایط مشخص از آن استفاده کنند؛ موضوعی که میتواند رقابت را افزایش دهد و قیمت اینترنت را پایین بیاورد.
فرصت اصلی هوش مصنوعی برای آفریقا چیست؟
در کشورهای ثروتمند، یکی از نگرانیهای اصلی دربارهی هوش مصنوعی، احتمال جایگزینی کارکنان با نرمافزارها و سامانههای خودکار است. صندوق بینالمللی پول میگوید خطر اصلی برای کشورهای آفریقایی متفاوت است: اینکه نتوانند این فناوری را بهاندازهی کافی سریع بپذیرند و فاصلهی بهرهوری آنها با اقتصادهای توسعهیافته بیشتر شود.
هوش مصنوعی در آفریقا میتواند بیشتر برای افزایش بهرهوری در کشاورزی، آموزش، بهداشت، کسبوکارهای کوچک و خدمات دولتی استفاده شود. برای نمونه، ابزارهای هوش مصنوعی میتوانند به کشاورزان دربارهی زمان کاشت، میزان مصرف کود، شناسایی آفات و شرایط آبوهوایی اطلاعات بدهند.
در مدارس نیز دستیارهای آموزشی و چتباتها میتوانند به دانشآموزانی کمک کنند که به تعداد کافی معلم دسترسی ندارند. در حوزهی بهداشت نیز این فناوری میتواند در بررسی اولیهی بیماران، تشخیص و پیگیری درمان به پزشکان و پرستاران کمک کند. صندوق بینالمللی پول تأکید کرده است هوش مصنوعی قرار نیست جای کارکنان این بخشها را بگیرد، بلکه میتواند توان آنها را افزایش دهد.
سرمایهگذاری شرکتهای بزرگ در زیرساختهای آفریقا
برخی شرکتهای فناوری از هماکنون سرمایهگذاری روی زیرساختهای هوش مصنوعی در آفریقا را آغاز کردهاند. مایکروسافت و شرکت اماراتی G42 از برنامهی ساخت یک مجموعهی دیتاسنتری 100 مگاواتی با انرژی زمینگرمایی در کنیا خبر دادهاند که ارزش آن حدود 1 میلیارد دلار اعلام شده است.
Cassava Technologies و انویدیا نیز توافقی 700 میلیون دلاری برای استقرار 12,000 پردازندهی گرافیکی در آفریقای جنوبی، نیجریه، کنیا، مصر و مراکش امضا کردهاند. پردازندهی گرافیکی یا GPU یکی از تجهیزات اصلی برای آموزش و اجرای مدلهای هوش مصنوعی است.
با این حال، زیرساختهای موجود بهطور برابر در سراسر قاره توزیع نشدهاند. آفریقا حدود 160 دیتاسنتر دارد که نزدیک به نیمی از آنها در آفریقای جنوبی، نیجریه و کنیا قرار گرفتهاند. این تمرکز میتواند باعث شود سرمایهگذاریهای هوش مصنوعی بهجای کاهش نابرابری، فاصلهی اقتصادی و دیجیتال میان کشورهای آفریقایی را بیشتر کند.
آموزش نیروی کار و ایجاد مقررات قابلاعتماد
برق و اینترنت بهتنهایی برای استفادهی گسترده از هوش مصنوعی کافی نیستند. نیروی کار نیز باید مهارت لازم برای استفاده، تنظیم و ارزیابی ابزارهای هوش مصنوعی را داشته باشد.
صندوق بینالمللی پول بر تقویت سواد دیجیتال و آموزش مهارتهای مرتبط با هوش مصنوعی در مدارس، دانشگاهها و محیطهای کاری تأکید کرده است. کشورهای آفریقایی لزوما نیازی ندارند قدرتمندترین مدلهای هوش مصنوعی جهان را خودشان تولید کنند؛ اما باید بتوانند مدلهای موجود را با نیازهای محلی هماهنگ کرده و در مقیاس گسترده به کار بگیرند.
تدوین مقررات نیز اهمیت زیادی دارد. دولتها باید قوانین روشنی دربارهی حفاظت از دادهها، رقابت، امنیت سایبری، حقوق مصرفکنندگان و استفادهی بخش عمومی از هوش مصنوعی ایجاد کنند. در غیر این صورت، این فناوری ممکن است به انتشار اطلاعات نادرست، نقض حریم خصوصی، وابستگی به شرکتهای خارجی و افزایش نابرابری منجر شود.
فرصت 4 درصدی تضمینشده نیست
برآورد صندوق بینالمللی پول یک پیشبینی قطعی نیست و نشاندهندهی ظرفیتی است که در صورت اجرای سیاستها و سرمایهگذاریهای مناسب میتواند ایجاد شود. بدون برق پایدار، اینترنت ارزان، آموزش نیروی انسانی و قوانین قابلاعتماد، تأثیر اقتصادی هوش مصنوعی احتمالا بسیار محدود باقی خواهد ماند.
در مجموع، نگرانی اصلی برای آفریقا این نیست که هوش مصنوعی فورا تعداد زیادی از مشاغل را از بین ببرد؛ بلکه خطر بزرگتر این است که منطقه از موج تازهی افزایش بهرهوری جهانی عقب بماند. نتیجهی نهایی به تصمیمهایی بستگی دارد که دولتها، مدارس، شرکتها و سرمایهگذاران آفریقایی در سالهای آینده دربارهی زیرساخت، آموزش و مقررات اتخاذ میکنند.
سلب مسئولیت:
مطالب منتشرشده صرفاً با هدف اطلاعرسانی تهیه شده و فاقد هرگونه وابستگی، جانبداری یا جهتگیری سیاسی و حزبی است و بههیچوجه توصیهای برای خرید، فروش یا نگهداری داراییهای مالی، سهام، ارزهای دیجیتال یا سایر ابزارهای سرمایهگذاری محسوب نمیشود. تصمیمگیری برای سرمایهگذاری بر عهدهی مخاطب است و توصیه میشود پیش از هر اقدامی، تحقیقات کافی انجام داده و در صورت نیاز با مشاور مالی متخصص مشورت کنید.
۰ دیدگاه
در حال آمادهسازی فرم دیدگاه…