آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرده تقاضای جهانی نفت در سال 2026 در مسیر کاهش قرار دارد؛ اتفاقی که اگر محقق شود، نخستین افت سالانه تقاضای نفت از دوران همهگیری کرونا خواهد بود. طبق گزارش ماه ژوئن این نهاد، تقاضای جهانی نفت در سال 2026 حدود 1.1 میلیون بشکه در روز نسبت به سال قبل کاهش پیدا میکند. این پیشبینی نشان میدهد جنگ ایران و اختلال در مسیرهای عرضه و تجارت انرژی، چشمانداز بازار نفت را بهطور جدی تغییر داده است.
اهمیت این خبر در این است که بازار نفت معمولاً حتی در دورههای تنش ژئوپلیتیک با نگرانی از کمبود عرضه و رشد قیمتها روبهرو میشود، اما این بار تصویر پیچیدهتر شده است. آژانس بینالمللی انرژی میگوید فشار ناشی از جنگ ایران فقط به عرضه محدود نمانده، بلکه به سمت تقاضا هم منتقل شده است. افزایش هزینه انرژی، اختلال در حملونقل، محدودیت در صادرات و واردات و نااطمینانی در تجارت جهانی باعث شده مصرف نفت در برخی مناطق کاهش پیدا کند.
بر اساس گزارش IEA، عرضه جهانی نفت نیز در سال 2026 تحت فشار قرار گرفته و انتظار میرود با کاهش 3.9 میلیون بشکه در روز به حدود 102.4 میلیون بشکه در روز برسد. این نهاد میگوید با وجود توافق موقت میان آمریکا و ایران که میتواند به بازگشت بخشی از صادرات خاورمیانه کمک کند، ریسکهای عملیاتی و سیاسی همچنان باقی ماندهاند؛ از جمله پاکسازی مسیرهای دریایی، مشکلات ترانزیتی و محدودیتهای مربوط به بازگشت کامل جریان صادرات.
در گزارشهای قبلی نیز آژانس بینالمللی انرژی هشدار داده بود که جنگ ایران چشمانداز بازار نفت را بههم زده است. در گزارش آوریل، IEA پیشبینی کرده بود تقاضای نفت در سهماهه دوم 2026 حدود 1.5 میلیون بشکه در روز کاهش پیدا کند؛ افتی که از زمان شوک کرونا بیسابقه توصیف شده بود. این نهاد در همان گزارش تأکید کرده بود که ابتدا بیشترین کاهش مصرف در خاورمیانه و آسیا-اقیانوسیه دیده شده و عمدتاً شامل فرآوردههایی مانند نفتا، LPG و سوخت جت بوده است.
یکی از نکات مهم در این پیشبینی، نقش آسیاست. گزارش AP میگوید بخش بزرگی از افت تقاضا از سمت آسیا، بهویژه چین، ایجاد شده است. طبق این گزارش، مصرف نفت چین بهدلیل کاهش ذخیرهسازی راهبردی، فشار قیمتها و رشد استفاده از خودروهای برقی کاهش شدیدی داشته است. در مقابل، مصرف بنزین در آمریکا برخلاف روند جهانی افزایش یافته، اما این رشد برای جبران افت تقاضای جهانی کافی نبوده است.
این وضعیت نشان میدهد بازار نفت در سال 2026 فقط با مسئله کمبود عرضه مواجه نیست، بلکه با پدیدهای به نام «تخریب تقاضا» یا Demand Destruction هم روبهرو شده است. وقتی قیمت انرژی بالا میماند یا دسترسی به سوخت سختتر میشود، مصرفکنندگان، شرکتها و دولتها مصرف خود را کاهش میدهند، مسیرهای جایگزین پیدا میکنند یا از ذخایر قبلی استفاده میکنند. نتیجه این روند میتواند کاهش واقعی مصرف نفت باشد، حتی در شرایطی که بازار از نظر عرضه همچنان شکننده است.
از نگاه اقتصاد جهانی، کاهش تقاضای نفت پیام مهمی دارد. اگر مصرف نفت کم شود، معمولاً میتواند نشانهای از کند شدن فعالیت صنعتی، حملونقل، تجارت جهانی یا تغییر الگوی مصرف انرژی باشد. اما در این مورد، کاهش تقاضا فقط ناشی از رکود اقتصادی نیست؛ بلکه ترکیبی از جنگ، اختلال عرضه، قیمتهای بالا، تغییرات رفتاری و گذار انرژی است.
برای بازار انرژی، این پیشبینی میتواند دو پیام متضاد داشته باشد. از یک طرف، کاهش تقاضا میتواند جلوی جهش شدید قیمت نفت را بگیرد، حتی اگر عرضه تحت فشار باشد. از طرف دیگر، کاهش همزمان عرضه و تقاضا نشان میدهد بازار وارد دورهای بیثبات شده که در آن یک بحران ژئوپلیتیک میتواند هم تولید را مختل کند و هم مصرف را کاهش دهد. این ترکیب، پیشبینی قیمت نفت را سختتر میکند.
در نهایت، گزارش آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد جنگ ایران فقط یک ریسک منطقهای نیست؛ بلکه به یکی از عوامل اصلی تغییر چشمانداز بازار جهانی نفت تبدیل شده است. اگر اختلال در عرضه و تجارت انرژی ادامه پیدا کند، کاهش تقاضا میتواند عمیقتر شود و بازار نفت در سال 2026 وارد یکی از متفاوتترین دورههای خود از زمان کرونا شود.
۰ دیدگاه
در حال آمادهسازی فرم دیدگاه…