تحریم ایران وارد مرحلهی تازهای از فشار دیپلماتیک و اقتصادی آمریکا شده است. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، اعلام کرده به دستور او تیمهایی به کشورهای مختلف جهان فرستاده شدهاند تا با دولتها گفتوگو کنند و از آنها بخواهند محدودیتهای بیشتری علیه تهران اعمال کنند.
بسنت روز 26 سپتامبر در شبکهی اجتماعی ایکس نوشت این اقدامات پس از آغاز عملیات «طرد اقتصادی» یا Operation Economic Outcast انجام شدهاند. او مدعی شد فشارهای آمریکا تاکنون به محدودیتهای تازه علیه بانکها و شرکتهای هواپیمایی ایرانی در چند کشور منجر شده است.
با این حال، باید میان ادعای دولت آمریکا دربارهی نتیجهی کارزار تحریم ایران و تصمیمهای رسمی کشورهای دیگر تفاوت گذاشت. توقف برخی پروازها و محدودیتهای بانکی تأیید شدهاند، اما هر کشور تصمیم خود را بر اساس چارچوب قانونی و سیاستهای داخلی خود نیز اجرا میکند.
- اسکات بسنت میگوید آمریکا تیمهایی را به کشورهای مختلف فرستاده تا آنها را به اقدام علیه ایران ترغیب کند.
- این اقدامات بخشی از عملیات Operation Economic Outcast است که از 24 اوت آغاز شد.
- وزارت خزانهداری آمریکا در چارچوب تحریم ایران، فشار بر بانکها، هوانوردی، کشتیرانی و سایر کانالهای اقتصادی را افزایش داده است.
- امارات پرواز شرکتهای هواپیمایی ایرانی را تا اطلاع ثانوی متوقف کرده است.
- ترکیه مجوز فعالیت شعبهی بانک ملت ایران در استانبول را لغو کرده و امارات نیز محدودیتهایی علیه بانک ملی ایران اعمال کرده است.
- بر اساس گزارش والاستریت ژورنال، مقامهای خزانهداری آمریکا با بیش از 50 کشور دربارهی این کارزار گفتوگو کردهاند.
فهرست مطالب
- بسنت دربارهی تحریم ایران چه گفت؟
- Operation Economic Outcast چیست؟
- آمریکا چگونه فشار بر کشورهای دیگر را افزایش داده است؟
- تحریم ایران چه اثری بر پروازهای بینالمللی داشته است؟
- فشار بر بانکهای ایرانی به کجا رسیده است؟
- تحریم ثانویه چگونه کشورهای دیگر را تحتتأثیر قرار میدهد؟
- آیا آمریکا موفق شده ایران را کاملاً از اقتصاد جهانی جدا کند؟
- جمعبندی تحریم ایران
- منابع
بسنت دربارهی تحریم ایران چه گفت؟
بسنت در تازهترین اظهارات خود گفت پس از آغاز کارزار جدید وزارت خزانهداری، تیمهایی به نقاط مختلف جهان اعزام شدهاند تا مستقیماً با دولتها مذاکره کنند و از آنها بخواهند روابط اقتصادی خود با تهران را محدود کنند.
او این روند را موفق توصیف کرده و به تصمیمهای اخیر ترکیه، عمان و امارات در حوزهی هوانوردی و بانکداری اشاره کرده است. طبق گزارش AFP، بسنت توقف پروازهای ماهان ایر به ترکیه و عمان و تعلیق پرواز شرکتهای هواپیمایی ایرانی به امارات را از نتایج این فشارها دانسته است.
گزارش والاستریت ژورنال که بسنت نیز آن را بازنشر کرده، میگوید مقامهای وزارت خزانهداری در جریان این کارزار با بیش از 50 کشور تماس یا مذاکره داشتهاند. این رسانه همچنین گزارش داده جاناتان برک، از مقامهای ارشد وزارت خزانهداری در حوزهی تأمین مالی غیرقانونی، طی سفری دو هفتهای با مقامهایی در خاورمیانه و اروپا گفتوگو کرده است.
Operation Economic Outcast و مرحلهی جدید تحریم ایران چیست؟
Operation Economic Outcast نام کارزاری است که وزارت خزانهداری آمریکا در 24 اوت 2026 به دستور دولت ترامپ آغاز کرد. هدف اعلامشدهی واشنگتن، محدودکردن کانالهای مالی و تجاری ایران در خارج از مرزهای این کشور است.
در زمان آغاز برنامه، وزارت خزانهداری اعلام کرد تیمهایی از این وزارتخانه، وزارت خارجه و ارتش آمریکا با دولتهای خارجی گفتوگو خواهند کرد. واشنگتن همچنین هشدار داد کشورها و شرکتهایی که برخی فعالیتهای مشخص مرتبط با ایران را ادامه دهند، ممکن است با اقدامات یکجانبهی آمریکا روبهرو شوند.
مرحلهی تازهی تحریم ایران پنج حوزهی اصلی را مورد توجه قرار داده است:
| حوزه | هدف اعلامشدهی آمریکا |
|---|---|
| هوانوردی | محدودکردن خدمات فرودگاهی، فروش بلیت، سوخترسانی و پشتیبانی از ایرلاینهای تحریمشده |
| بانکداری | کاهش دسترسی بانکهای ایرانی و واسطههای مالی به نظام مالی بینالمللی |
| کشتیرانی | هدفگرفتن شبکههای حمل نفت، کالا و تجهیزات |
| طلا | محدودکردن استفاده از طلا در نقلوانتقال ارزش و دورزدن محدودیتهای مالی |
| فناوری و دارایی دیجیتال | محدودکردن شبکههای تأمین فناوری و نقلوانتقال داراییهای دیجیتال |
این اهداف، موضع رسمی دولت آمریکا دربارهی کارزار هستند و به معنی اثبات تخلف همهی اشخاص یا شرکتهایی که با ایران تجارت دارند نیستند. هر اقدام تحریمی مشخص، مبنای حقوقی و دامنهی جداگانهای دارد.
آمریکا چگونه فشار برای اجرای تحریم ایران را جهانی کرده است؟
ویژگی مهم کارزار جدید این است که واشنگتن فقط شرکتها و نهادهای ایرانی را هدف قرار نمیدهد؛ بلکه از شرکتها، بانکها و دولتهای خارجی نیز میخواهد روابط مشخصی با ایران را محدود کنند.
وزارت خزانهداری هنگام آغاز برنامه اعلام کرد برای برخی فعالیتهای شناساییشده، جدول زمانی مشخصی به طرفهای خارجی ارائه خواهد کرد و در صورت ادامهی فعالیتها ممکن است از اختیارات تحریمی آمریکا استفاده کند.
این فشار تا حد زیادی به اهمیت دسترسی به نظام مالی دلاری وابسته است. بسیاری از بانکها و شرکتهای بینالمللی برای انجام تجارت جهانی به بانکهای آمریکایی، تسویهی دلاری یا بازار آمریکا نیاز دارند و قرارگرفتن در معرض تحریمهای ثانویه میتواند هزینهی ادامهی همکاری با طرفهای ایرانی را افزایش دهد.
با این حال، همهی کشورها سیاست یکسانی ندارند. گزارشهای اخیر نشان میدهند مسیرهایی میان ایران و کشورهایی مانند چین و روسیه همچنان فعال هستند و این کشورها الزاماً از تمام درخواستهای واشنگتن پیروی نکردهاند.
تحریم ایران چه اثری بر پروازهای بینالمللی داشته است؟
یکی از ملموسترین بخشهای فشار تازه، صنعت هوانوردی ایران است. وزارت خزانهداری آمریکا در 8 سپتامبر 36 هدف مرتبط با این بخش را تحریم کرد و محدودیتها را به شرکتهای هواپیمایی و برخی ارائهدهندگان خدمات پشتیبانی گسترش داد.
در 24 سپتامبر، سازمان هواپیمایی کشوری امارات اعلام کرد پرواز تمام شرکتهای هواپیمایی ایرانی به این کشور و از آن، تا اطلاع ثانوی متوقف میشود. مقام اماراتی صراحتاً این تصمیم را در ارتباط با ممنوعیتهای آمریکا علیه شرکتهای هواپیمایی ایرانی اعلام کرد.
بسنت همچنین گفته ترکیه و عمان پروازهای ورودی ماهان ایر را متوقف کردهاند. در هفتههای اخیر پروازهای شرکتهای ایرانی به چند مقصد دیگر نیز محدود یا لغو شدهاند.
با این حال، اثر تحریم ایران بر هوانوردی هنوز به معنی توقف کامل تمام پروازهای خارجی نیست. گزارشهای رسانهای نشان میدهند برخی شرکتهای کوچکتر ایرانی همچنان در بعضی مسیرها، از جمله به چین، فعالیت دارند.
فشار بانکی در چارچوب تحریم ایران به کجا رسیده است؟
بخش دیگری از کارزار آمریکا روی بانکها و کانالهای انتقال پول متمرکز است. بانک مرکزی امارات روز 23 سپتامبر اعلام کرد مجازاتها و محدودیتهایی علیه شعب بانک ملی ایران در این کشور اعمال کرده است.
یک هفته پیشتر نیز سازمان مقررات و نظارت بانکی ترکیه مجوز فعالیت شعبهی مرکزی بانک ملت ایران در استانبول را لغو کرد. این تصمیم در روزنامهی رسمی ترکیه منتشر شد و بر اساس قانون بانکی آن کشور اتخاذ شده است.
بسنت این اتفاقها را در فهرست نشانههایی قرار داده که به گفتهی او، موفقیت فشار اقتصادی واشنگتن را نشان میدهند. با این حال، برای هر مورد باید میان اقدام رسمی کشور میزبان و تفسیر آمریکا دربارهی علت سیاسی آن تفاوت گذاشت.
وزارت خزانهداری آمریکا پیشتر نیز بانکها و مؤسسات مالی خارجی را دربارهی ریسک ادامهی معاملات مشخص با نهادهای تحریمشدهی ایرانی هشدار داده بود.
تحریم ثانویه چه نقشی در تحریم ایران دارد؟
تحریم ثانویه به زبان ساده یعنی آمریکا فقط اشخاص آمریکایی را از معامله با یک نهاد منع نمیکند؛ بلکه ممکن است شرکت یا بانک خارجی را نیز بهدلیل انجام برخی معاملات هدف محدودیت قرار دهد.
برای مثال، یک بانک خارج از آمریکا ممکن است مستقیماً تحت قوانین داخلی آمریکا فعالیت نکند، اما اگر دسترسی آن به دلار، بانکهای آمریکایی یا بازار این کشور اهمیت زیادی داشته باشد، خطر از دست دادن این دسترسی میتواند بر تصمیم تجاری آن اثر بگذارد.
وزارت خزانهداری در Operation Economic Outcast اعلام کرده دامنهی ریسک تحریمهای ثانویه را برای افرادی که فعالیتهای مشخصی با ایران ادامه میدهند افزایش داده است.
به همین دلیل، بخش مهمی از تحریم ایران نه از طریق مسدودکردن مستقیم یک معامله، بلکه از طریق افزایش هزینه و ریسک همکاری برای طرفهای ثالث اجرا میشود.
آیا تحریم ایران باعث قطع کامل روابط اقتصادی تهران شده است؟
خیر. اظهارات بسنت دربارهی «نتیجهدادن» کارزار را نباید با قطع کامل روابط اقتصادی ایران با جهان یکی دانست. برخی مسیرهای هوایی، تجاری و مالی ایران همچنان فعال هستند.
چین و روسیه از مهمترین شرکای ایران باقی ماندهاند و گزارشهای اخیر نشان میدهند برخی پروازها و روابط تجاری با این کشورها ادامه دارد. بنابراین میزان موفقیت بلندمدت کارزار آمریکا به رفتار تعداد بیشتری از کشورها و شرکتها و همچنین توان ایران برای یافتن مسیرهای جایگزین بستگی خواهد داشت.
از سوی دیگر، محدودیتهای بانکی و هوایی میتوانند علاوه بر دولت و شرکتهای هدف، بر تجارت، سفر و هزینهی فعالیت بخش خصوصی نیز اثر بگذارند. اندازهی دقیق این آثار به دامنه و مدت اجرای محدودیتها وابسته است.
تهران نیز در هفتههای اخیر همزمان با فشارهای اقتصادی، از طریق میانجیها پیشنهادهایی برای کاهش تنش و ازسرگیری مذاکرات با واشنگتن مطرح کرده است. هنوز توافقی برای کاهش این فشارها اعلام نشده است.
جمعبندی تحریم ایران
اسکات بسنت تأیید کرده آمریکا در چارچوب تحریم ایران تیمهایی را به کشورهای مختلف جهان فرستاده تا دولتها را به اعمال محدودیتهای بیشتر علیه تهران ترغیب کند. او توقف برخی پروازهای ایرانی و اقدامات بانکی در ترکیه و امارات را نشانهی اثرگذاری این کارزار میداند.
اصل اعزام تیمهای آمریکایی و راهاندازی Operation Economic Outcast در اسناد رسمی وزارت خزانهداری ثبت شده است و تعدادی از محدودیتهای بانکی و هوانوردی نیز بهصورت مستقل تأیید شدهاند.
با این حال، ادعای اینکه تمام این تصمیمها مستقیماً نتیجهی فشار آمریکا هستند، ارزیابی دولت آمریکاست. میزان نهایی اثرگذاری این کارزار نیز به ادامهی همکاری کشورهای دیگر، واکنش شرکای اصلی ایران و توان تهران برای حفظ مسیرهای جایگزین مالی و تجاری بستگی خواهد داشت.
منابع
- U.S. Department of the Treasury؛ اظهارات رسمی اسکات بسنت دربارهی آغاز Operation Economic Outcast و اعزام تیمهای آمریکایی
- U.S. Department of the Treasury؛ اطلاعیهی رسمی آغاز کارزار اقتصادی علیه ایران در 24 اوت 2026
- U.S. Department of the Treasury؛ تحریمهای 8 سپتامبر علیه بخش هوانوردی ایران
- AFP / CNA؛ اظهارات 26 سپتامبر بسنت دربارهی اعزام تیمها و محدودیتهای جدید
- Emirates News Agency؛ اعلام رسمی توقف پرواز شرکتهای هواپیمایی ایرانی به امارات و از این کشور
- Central Bank of the UAE؛ محدودیتهای اعمالشده علیه شعب بانک ملی ایران
- Anadolu Agency؛ لغو مجوز فعالیت شعبهی بانک ملت ایران در استانبول
سلب مسئولیت:
مطالب منتشرشده صرفاً با هدف اطلاعرسانی تهیه شده و فاقد هرگونه وابستگی، جانبداری یا جهتگیری سیاسی و حزبی است و بههیچوجه توصیهای برای خرید، فروش یا نگهداری داراییهای مالی، سهام، ارزهای دیجیتال یا سایر ابزارهای سرمایهگذاری محسوب نمیشود. تصمیمگیری برای سرمایهگذاری بر عهدهی مخاطب است و توصیه میشود پیش از هر اقدامی، تحقیقات کافی انجام داده و در صورت نیاز با مشاور مالی متخصص مشورت کنید.
۰ دیدگاه
در حال آمادهسازی فرم دیدگاه…