دیتاسنترهای پاتاگونیا؛ چرا غول‌های AI به جنوب آرژانتین می‌روند؟

دیتاسنترهای پاتاگونیا ممکن است جنوب آرژانتین را به یکی از قطب‌های تازه‌ی زیرساخت هوش مصنوعی تبدیل کنند. منطقه‌ای که بیشتر به کوه‌ها، یخچال‌های طبیعی و بادهای شدیدش معروف است، حالا به دلیل هوای سرد، زمین فراوان و دسترسی به منابع بزرگ انرژی، توجه شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران حوزه‌ی فناوری را جلب کرده است.

به گزارش رویترز، چند پروژه‌ی دیتاسنتر بزرگ در آرژانتین در مراحل اولیه‌ی بررسی هستند. یکی از مهم‌ترین آن‌ها پروژه‌ی شرکت انرژی Pampa Energia در استان Neuquén است که در صورت اجرای کامل می‌تواند تا 500 مگاوات برق مصرف کند. پروژه‌های دیگری با سرمایه‌گذاری چند میلیارد دلاری هم در نقاط مختلف پاتاگونیا در دست بررسی هستند.

اما هنوز نباید همه‌ی این طرح‌ها را پروژه‌های قطعی دانست. بسیاری از آن‌ها در مرحله‌ی جذب سرمایه، انتخاب زمین یا مذاکره هستند و مشکلاتی مثل نبود زیرساخت کافی برق و ارتباطات اینترنتی پرظرفیت می‌تواند اجرای آن‌ها را دشوار کند.

چرا پاتاگونیا برای دیتاسنترها جذاب شده است؟

پاتاگونیا بخش بزرگی از جنوب آرژانتین را در بر می‌گیرد و ویژگی‌هایی دارد که برای ساخت دیتاسنترهای عظیم بسیار جذاب هستند: آب‌وهوای سرد، زمین‌های وسیع، انرژی بادی و آبی و دسترسی به منابع بزرگ گاز طبیعی.

هوای سرد اهمیت زیادی دارد، چون سرورهای دیتاسنتر هنگام کار گرمای زیادی تولید می‌کنند و باید دائماً خنک شوند. هرچه دمای محیط پایین‌تر باشد، در بعضی طراحی‌ها انرژی کمتری برای سیستم‌های سرمایشی مصرف می‌شود و هزینه‌ی کار دیتاسنتر پایین‌تر می‌آید.

عامل مهم دیگر انرژی است. دیتاسنترهای جدید، به‌خصوص آن‌هایی که برای آموزش و اجرای مدل‌های هوش مصنوعی ساخته می‌شوند، می‌توانند به اندازه‌ی یک شهر کوچک یا حتی بیشتر برق مصرف کنند. به همین دلیل شرکت‌ها در سراسر دنیا به‌دنبال مناطقی هستند که بتوانند برق فراوان و نسبتاً پایدار تأمین کنند.

دیتاسنتر چیست و چرا این‌قدر برق مصرف می‌کند؟

Data Center یا دیتاسنتر ساختمانی پر از سرورها و تجهیزات کامپیوتری است که اطلاعات را ذخیره و پردازش می‌کنند. سرویس‌هایی مثل شبکه‌های اجتماعی، فضای ابری، موتورهای جست‌وجو و مدل‌های هوش مصنوعی برای کارکردن به همین مراکز وابسته هستند.

هوش مصنوعی مصرف انرژی را چند برابر مهم‌تر کرده، چون آموزش مدل‌های بزرگ به هزاران پردازنده‌ی قدرتمند نیاز دارد. این پردازنده‌ها هم برق زیادی مصرف می‌کنند و هم گرمای زیادی تولید می‌کنند.

در این صنعت اصطلاح Hyperscaler هم زیاد استفاده می‌شود. Hyperscaler به شرکت‌های بسیار بزرگی مثل Amazon، Google و Microsoft گفته می‌شود که زیرساخت ابری و دیتاسنترهای عظیم را در مقیاس جهانی اداره می‌کنند.

رشد سریع AI باعث شده این شرکت‌ها و سازندگان زیرساخت برای پیدا کردن برق، زمین و ظرفیت جدید تقریباً در سراسر جهان رقابت کنند.

پروژه‌ی 500 مگاواتی Pampa Energia چیست؟

یکی از مهم‌ترین طرح‌های مطرح‌شده مربوط به شرکت بزرگ انرژی Pampa Energia است. این شرکت در حال بررسی ساخت یک دیتاسنتر در نزدیکی نیروگاه حرارتی Loma de la Lata در استان Neuquén است.

طبق اطلاعاتی که مدیر تجاری بخش برق شرکت به رویترز داده، این مجموعه در صورت توسعه‌ی کامل می‌تواند تا 500 مگاوات انرژی مصرف کند. انرژی آن نیز می‌تواند از منابع نزدیک منطقه‌ی Vaca Muerta تأمین شود.

Vaca Muerta یکی از بزرگ‌ترین ذخایر نفت و گاز شیل جهان است. «گاز شیل» همان گاز طبیعی است که داخل لایه‌های سنگی خاصی گیر افتاده و برای استخراج آن از روش‌هایی مانند حفاری افقی استفاده می‌شود.

سرمایه‌گذاران فعلاً ترجیح می‌دهند کار را در مقیاس کوچک‌تر شروع کنند. طبق گزارش رویترز، طرح اولیه می‌تواند فقط 20 تا 40 مگاوات ظرفیت داشته باشد و در صورت موفقیت بعداً گسترش پیدا کند.

فقط ساخت زیرساخت برقی موردنیاز برای رساندن پروژه به ظرفیت 500 مگاوات، نزدیک به 900 میلیون دلار هزینه خواهد داشت.

OpenAI چه برنامه‌ای برای آرژانتین دارد؟

نام OpenAI هم در میان پروژه‌های مطرح‌شده برای آرژانتین دیده می‌شود. این شرکت در اکتبر 2025 همراه با شرکت محلی Sur Energy اعلام کرد که در حال بررسی ساخت یک دیتاسنتر بزرگ در این کشور است.

OpenAI و Sur Energy یک Letter of Intent یا نامه‌ی اعلام تمایل امضا کرده‌اند. این اصطلاح یعنی دو طرف علاقه‌ی جدی خود را برای بررسی و پیش‌برد یک پروژه اعلام کرده‌اند، اما هنوز به معنی قرارداد نهایی و قطعی برای ساخت نیست.

OpenAI رسماً گفته این پروژه می‌تواند نخستین طرح Stargate در آمریکای لاتین باشد و با انرژی پاک کار کند. Stargate نام برنامه‌ی بزرگ این شرکت برای توسعه‌ی زیرساخت‌های موردنیاز هوش مصنوعی است.

بر اساس گزارش رویترز، ارزش احتمالی پروژه تا 25 میلیارد دلار و ظرفیت آن تا 500 مگاوات عنوان شده است. با این حال، هنوز مکان نهایی و قرارداد قطعی مشخص نشده و یکی از بنیان‌گذاران Sur Energy در اوت گفته بود تصمیم بعدی برای شروع عملی پروژه در اختیار OpenAI است.

چه پروژه‌های بزرگ دیگری مطرح شده‌اند؟

پاتاگونیا فقط به Pampa Energia یا OpenAI محدود نمی‌شود. چند شرکت دیگر هم پروژه‌های بزرگی را بررسی می‌کنند.

• FlexDomes: در Neuquén به‌دنبال سرمایه برای مرحله‌ی اول یک دیتاسنتر با ظرفیت 120 مگاوات است؛ هزینه‌ی این مرحله حدود 1.4 میلیارد دلار برآورد شده است.
• Green Capital: شرکت لهستانی قصد دارد در استان Chubut پروژه‌ای را با ظرفیت اولیه‌ی 300 مگاوات و هزینه‌ی حدود 3 میلیارد دلار توسعه دهد.
• Green Capital در بلندمدت: ظرفیت این طرح در صورت توسعه‌ی کامل می‌تواند به 3,000 مگاوات برسد.
• Bahía Blanca: Pampa Energia برای مرحله‌ی نخست یک دیتاسنتر دیگر در منطقه‌ی آزاد این شهر، تأمین 30 مگاوات برق را پذیرفته است.

طرح Green Capital قرار است تا حد زیادی به نیروگاه‌های بادی و خورشیدی اختصاصی متکی باشد و به شبکه‌ی برق ملی وابسته نباشد. این پروژه هنوز به سرمایه‌گذار نیاز دارد و شرکت قصد دارد در سال 2027 برای استفاده از مشوق‌های سرمایه‌گذاری اقدام کند.

RIGI چیست و چرا سرمایه‌گذاران را جذب کرده است؟

یکی از دلایلی که نام آرژانتین دوباره وارد بحث سرمایه‌گذاری‌های بزرگ شده، برنامه‌ای به نام RIGI است.

RIGI مخفف Régimen de Incentivo para Grandes Inversiones است؛ به زبان ساده، یک برنامه‌ی دولتی برای تشویق سرمایه‌گذاری‌های بزرگ. دولت برای پروژه‌هایی که شرایط این برنامه را داشته باشند، مزایایی مثل بعضی معافیت‌ها یا تخفیف‌های مالیاتی و ثبات بیشتر در قوانین سرمایه‌گذاری در نظر می‌گیرد.

دولت آرژانتین در سال 2026 مهلت ورود پروژه‌ها به RIGI را یک سال تمدید کرد و همچنین طرح گسترده‌تری با عنوان Super RIGI مطرح کرده که قرار است مزایای بیشتری برای بعضی سرمایه‌گذاری‌های بسیار بزرگ فراهم کند.

این موضوع برای ساخت دیتاسنتر اهمیت دارد، چون چنین پروژه‌هایی میلیاردها دلار هزینه دارند و ممکن است چندین سال زمان ببرند. سرمایه‌گذار قبل از شروع کار می‌خواهد مطمئن باشد قوانین مالیاتی یا شرایط سرمایه‌گذاری ناگهان تغییر نمی‌کنند.

بزرگ‌ترین مشکل پاتاگونیا چیست؟

داشتن انرژی فراوان به‌تنهایی کافی نیست. دیتاسنتر باید بتواند حجم عظیمی از اطلاعات را با سرعت بالا به نقاط دیگر دنیا منتقل کند، بنابراین فیبر نوری و اتصال اینترنتی بسیار پرظرفیت حیاتی هستند.

پاتاگونیا در این بخش هنوز ضعف‌هایی دارد. زیرساخت انتقال برق هم باید برای پروژه‌هایی که صدها مگاوات انرژی مصرف می‌کنند توسعه پیدا کند. کارشناسانی که با رویترز صحبت کرده‌اند، همین اتصال اینترنتی و زیرساخت برق را از مهم‌ترین موانع منطقه می‌دانند.

دولت آرژانتین اعلام کرده قصد دارد یک ایستگاه دوم برای ورود کابل فیبر نوری زیردریایی ایجاد کند تا ارتباط پاتاگونیا با شبکه‌های بین‌المللی بهتر شود. کابل‌های زیردریایی همان خطوط فیبر نوری هستند که بخش بزرگی از اینترنت بین کشورها و قاره‌ها از طریق آن‌ها منتقل می‌شود.

آیا دیتاسنترها برای منطقه هزینه هم دارند؟

دیتاسنترها برای منطقه سرمایه، مالیات و شغل ایجاد می‌کنند، اما بدون هزینه نیستند. مصرف بالای برق می‌تواند فشار زیادی به شبکه وارد کند و در بعضی کشورها باعث افزایش نگرانی درباره‌ی قیمت انرژی شده است.

سیستم‌های خنک‌کننده‌ی بعضی دیتاسنترها آب زیادی هم مصرف می‌کنند. ساخت خطوط برق، جاده و تأسیسات جدید نیز می‌تواند بر محیط اطراف اثر بگذارد.

در بخش‌هایی از Neuquén خانواده‌های بومی Mapuche زندگی می‌کنند که در گذشته بر سر پروژه‌های انرژی با شرکت‌های فعال در منطقه اختلاف داشته‌اند. بنابراین اگر پروژه‌ها وارد مرحله‌ی ساخت شوند، مسائل مربوط به زمین و اثرات محیط‌زیستی هم می‌توانند اهمیت بیشتری پیدا کنند.

آیا پاتاگونیا واقعاً به قطب AI تبدیل می‌شود؟

پاتاگونیا چند مزیت مهم را هم‌زمان دارد: هوای سرد، انرژی زیاد، منابع تجدیدپذیر، گاز طبیعی و زمین وسیع. دقیقاً همان چیزهایی که دیتاسنترهای بزرگ هوش مصنوعی به آن نیاز دارند.

اما فاصله‌ی زیادی بین «اعلام علاقه» و ساخت یک دیتاسنتر چند میلیارد دلاری وجود دارد. رویترز هم تأکید کرده که کارشناسان نسبت به یکی‌دانستن طرح‌های اولیه با پروژه‌های قطعی هشدار می‌دهند. بسیاری از سرمایه‌گذاران هنوز در حال بررسی شرایط اقتصادی، انتخابات 2027 و زیرساخت‌های آرژانتین هستند.

در نتیجه، دیتاسنترهای پاتاگونیا فعلاً بیشتر یک فرصت بزرگ در حال شکل‌گیری هستند تا یک قطب تثبیت‌شده‌ی هوش مصنوعی. اگر نخستین پروژه‌های بزرگ ساخته شوند و مشکل برق و ارتباطات حل شود، موفقیت آن‌ها می‌تواند راه را برای سرمایه‌گذاران بیشتری باز کند.

اما اگر پروژه‌های میلیارد دلاری در مرحله‌ی مذاکره باقی بمانند، منابع انرژی فراوان پاتاگونیا به‌تنهایی برای تبدیل این منطقه به مرکز جدید زیرساخت AI کافی نخواهد بود.

سلب مسئولیت:
مطالب منتشرشده صرفاً با هدف اطلاع‌رسانی تهیه شده و فاقد هرگونه وابستگی، جانبداری یا جهت‌گیری سیاسی و حزبی است و به‌هیچ‌وجه توصیه‌ای برای خرید، فروش یا نگهداری دارایی‌های مالی، سهام، ارزهای دیجیتال یا سایر ابزارهای سرمایه‌گذاری محسوب نمی‌شود. تصمیم‌گیری برای سرمایه‌گذاری بر عهده‌ی مخاطب است و توصیه می‌شود پیش از هر اقدامی، تحقیقات کافی انجام داده و در صورت نیاز با مشاور مالی متخصص مشورت کنید.