شرکت SpaceX (اسپیسایکس) روز ۲۴ ژوئیهی ۲۰۲۶ سیزدهمین پرواز آزمایشی سامانهی استارشیپ را از پایگاه استاربیس در جنوب تگزاس انجام داد. این موشک حدود ۱۲۲ متر ارتفاع دارد و از دو بخش اصلی تشکیل شده است: بوستر غولپیکر سوپرهوی در پایین و فضاپیمای استارشیپ در بالا. پرتاب حوالی ساعت ۶:۵۰ عصر بهوقت شرق آمریکا انجام شد و مأموریت تقریباً یک ساعت ادامه یافت.
«بوستر» بخش نخست موشک است که نیروی اصلی موردنیاز برای جداشدن از زمین و عبور از لایههای متراکم جو را فراهم میکند (Booster). پس از پایان مرحلهی اولیهی پرواز، بوستر سوپرهوی از استارشیپ جدا میشود و هر بخش مسیر مستقل خود را ادامه میدهد.
مهمترین بخش این آزمایش، حمل و آزادسازی ۲۰ ماهوارهی واقعی Starlink V3 بود. در پروازهای قبلی، اسپیسایکس عمدتاً نمونههای آزمایشی یا شبیهسازهای ماهواره را از محفظهی بار استارشیپ خارج کرده بود؛ اما این بار برای نخستینبار ماهوارههای نسل جدید استارلینک در فضا مستقر شدند.
استقرار موقت ماهوارههای استارلینک
این ۲۰ ماهواره به مدار دائمی زمین فرستاده نشدند. استارشیپ در یک مسیر زیرمداری حرکت میکرد و ماهوارهها نیز پس از جداشدن، همان مسیر را دنبال کردند. آنها برای مدت کوتاهی پنلهای خورشیدی و آنتنهای خود را فعال کردند و به شبکهی استارلینک متصل شدند، اما حدود ۲۰ دقیقه بعد وارد جو زمین شدند و طبق برنامه سوختند.
«مسیر زیرمداری» پروازی است که وسیلهی فضایی را به ارتفاع فضا میرساند، اما سرعت لازم برای گردش پایدار به دور زمین را فراهم نمیکند (Suborbital Trajectory). در نتیجه، جسم پس از طی بخشی از مسیر دوباره بهسوی زمین سقوط میکند.
هدف اسپیسایکس از این کار، اضافهکردن ماهوارهها به شبکهی تجاری نبود؛ بلکه شرکت میخواست فرایند آزادسازی، بازشدن تجهیزات و ارتباط ماهوارهها با منظومهی موجود را در شرایط واقعی آزمایش کند. شبکهی استارلینک درحالحاضر حدود ۱۰ هزار ماهواره در مدار دارد و ماهوارههای آزمایشی V3 توانستند پیش از نابودی برنامهریزیشده، برای مدت کوتاهی با این شبکه ارتباط برقرار کنند.
Starlink V3 چیست؟
Starlink V3 نسل تازهی ماهوارههای اینترنتی اسپیسایکس است که برای افزایش چشمگیر ظرفیت شبکه طراحی شده است. این ماهوارهها از توان تولید برق بیشتر، آنتنهای پیشرفتهتر و ظرفیت بالاتر انتقال داده برخوردارند. SpaceX (اسپیسایکس) میگوید پنلهای خورشیدی V3 تقریباً دو برابر نسخهی V2 برق تولید میکنند و فناوریهای آنها میتواند سرعت و پهنای باند بیشتری در اختیار کاربران قرار دهد.
«پهنای باند» مقدار دادهای است که یک شبکه میتواند در مدت مشخصی منتقل کند (Bandwidth). افزایش پهنای باند به این معناست که تعداد بیشتری از کاربران میتوانند بهطور همزمان از اینترنت استفاده کنند و شبکه برای خدماتی مانند تماس تصویری، پخش ویدئو و دانلود فایل ظرفیت بیشتری خواهد داشت.
ماهوارههای V3 برای پرتاب با استارشیپ طراحی شدهاند، زیرا اندازه و جرم آنها بیشتر از نسلهایی است که با موشک فالکون ۹ پرتاب میشوند. اسپیسایکس امیدوار است تا پایان سال ۲۰۲۶ پرتابهای عملیاتی این ماهوارهها با استارشیپ را آغاز کند. به گفتهی شرکت، هر پرتاب V3 میتواند ظرفیت بسیار بیشتری از پرتابهای کنونی به شبکه اضافه کند.
اینترنت مستقیم برای تلفنهای همراه عادی
یکی از اهداف بلندمدت این نسل، فراهمکردن اینترنت ماهوارهای مستقیم برای تلفنهای همراه معمولی است. فناوری نسل بعدی Starlink Mobile قرار است گوشیهای سازگار را بدون نیاز به آنتن یا دستگاه ماهوارهای ویژه، مستقیماً به ماهواره متصل کند. این قابلیت میتواند در جادهها، مناطق روستایی، دریاچهها و مکانهای خارج از پوشش دکلهای مخابراتی کاربرد داشته باشد.
«اتصال مستقیم به تلفن همراه» یا Direct to Cell به فناوریای گفته میشود که در آن ماهواره مانند یک دکل مخابراتی در فضا عمل میکند. تلفن همراه از همان استانداردهای رایج شبکه، از جمله LTE، برای ارسال پیام، تماس یا دریافت داده استفاده میکند؛ البته ارائهی این خدمات در هر کشور به همکاری اپراتورها و دریافت مجوزهای قانونی وابسته است
بهترین بازگشت استارشیپ تا امروز
بخش بالایی استارشیپ پس از ورود مجدد به جو، ظاهراً آسیب بسیار کمتری نسبت به پروازهای قبلی دید. تصاویر زنده نشان دادند سپر حرارتی فضاپیما با آثار سوختگی محدودتری از مرحلهی بازگشت عبور کرده است. استارشیپ سپس موتورهای خود را روشن کرد، به حالت عمودی چرخید و در اقیانوس هند فرود آمد. این مانور شبیهسازی روش فرود آیندهی فضاپیما روی زمین بود.
«سپر حرارتی» مجموعهای از مواد و کاشیهای مقاوم در برابر دمای بسیار بالا است که از فضاپیما هنگام ورود به جو محافظت میکند (Heat Shield). اصطکاک شدید هوا در سرعتهای بسیار زیاد میتواند سطح فضاپیما را به دمایی برساند که بدون این محافظ، سازه از بین برود.
با این حال، تمام بخشهای پرواز موفق نبودند. پنج موتور بوستر سوپرهوی هنگام بازگشت دوباره روشن نشدند و بوستر نتوانست سرعت خود را بهاندازهی موردنظر کاهش دهد. در نتیجه، با سرعتی بیشتر از برنامه به خلیج مکزیک برخورد کرد. حادثهای مشابه در آزمایش ماه مه نیز رخ داده بود که چهار موتور در مرحلهی پایانی روشن نشده بودند.
استارشیپ؛ از استارلینک تا ماه و هوش مصنوعی
استارشیپ فقط برای توسعهی اینترنت ماهوارهای ساخته نشده است. ناسا درحال همکاری با اسپیسایکس برای توسعهی نسخهی فرودگر ماه این فضاپیما، موسوم به Starship HLS است. «سامانهی فرود انسانی» وسیلهای است که فضانوردان را از مدار ماه به سطح آن میرساند و سپس به مدار بازمیگرداند (Human Landing System).
طبق برنامهی فعلی ناسا، مأموریت آرتمیس ۳ در سال ۲۰۲۷ عملیات اتصال فضاپیماها و سامانههای فرود را در مدار نزدیک زمین آزمایش خواهد کرد. نخستین فرود انسانی برنامهی آرتمیس اکنون برای اوایل سال ۲۰۲۸ و مأموریت آرتمیس ۴ هدفگذاری شده است؛ هرچند آمادهبودن فرودگرها در انتخاب وسیلهی نهایی نقش خواهد داشت.
اسپیسایکس همچنین استارشیپ را برای پرتاب هزاران ماهوارهی مجهز به توان پردازش هوش مصنوعی ضروری میداند. طرح این شرکت، انتقال بخشی از پردازشهای سنگین به ماهوارههای مدار پایین و ارسال نتیجه به زمین است؛ برنامهای که در صورت اجرا، به ظرفیت حمل بسیار بالای استارشیپ وابسته خواهد بود.
نتیجهی پرواز سیزدهم
سیزدهمین پرواز استارشیپ را میتوان گامی مهم اما نه کاملاً بینقص دانست. استقرار و اتصال موقت ماهوارههای V3، عملکرد بهتر سپر حرارتی و بازگشت کنترلشدهی فضاپیما از موفقیتهای اصلی بودند؛ در مقابل، مشکل روشنشدن موتورهای سوپرهوی نشان داد اسپیسایکس هنوز تا بازیابی مطمئن هر دو بخش موشک فاصله دارد.
هدف نهایی شرکت، استفادهی چندباره از استارشیپ با نظمی شبیه هواپیماهای مسافربری است. رسیدن به چنین مرحلهای برای کاهش هزینهی پرتاب، توسعهی سریعتر استارلینک و اجرای مأموریتهای انسانی ماه ضروری خواهد بود.
سلب مسئولیت:
مطالب منتشرشده صرفاً با هدف اطلاعرسانی تهیه شده و فاقد هرگونه وابستگی، جانبداری یا جهتگیری سیاسی و حزبی است و بههیچوجه توصیهای برای خرید، فروش یا نگهداری داراییهای مالی، سهام، ارزهای دیجیتال یا سایر ابزارهای سرمایهگذاری محسوب نمیشود. تصمیمگیری برای سرمایهگذاری بر عهدهی مخاطب است و توصیه میشود پیش از هر اقدامی، تحقیقات کافی انجام داده و در صورت نیاز با مشاور مالی متخصص مشورت کنید.
۰ دیدگاه
در حال آمادهسازی فرم دیدگاه…