دونالد ترامپ اعلام کرد ایالات متحده فعلاً حملهی تازهای علیه ایران انجام نخواهد داد؛ تصمیمی که پس از چند روز تهدید متقابل و افزایش احتمال دور جدیدی از درگیریهای نظامی اتخاذ شده است. رئیسجمهور آمریکا تأکید کرد لغو عملیات قطعی نیست و به پیشرفت سریع مذاکرات وابسته خواهد بود.
ترامپ در شبکهی اجتماعی تروث سوشال نوشت ایران و چند کشور خاورمیانه از او خواستهاند برای نهاییکردن توافق فرصت بیشتری بدهد. بهگفتهی او، این توافق باید به «بازگشایی فوری، کامل و همهجانبه» تنگهی هرمز و پایاندادن به آنچه واشنگتن «تهدید هستهای ایران» میخواند، منجر شود. ترامپ نام کشورهایی را که چنین درخواستی مطرح کردهاند اعلام نکرد، اما پیام او پس از گفتوگوی تلفنی با محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان، منتشر شد.
تنگهی هرمز آبراهی راهبردی میان ایران و عمان است که پیش از جنگ حدود ۲۰ درصد نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکرد. گاز طبیعی مایع (Liquefied Natural Gas – LNG) گازی است که برای حمل آسانتر تا دمای بسیار پایین سرد و به مایع تبدیل میشود. اختلال در این مسیر، قیمت انرژی را افزایش داده و فشار بیشتری بر اقتصاد جهانی وارد کرده است.
حمله لغو شده، اما آتشبس برقرار نیست
ترامپ گفت اسرائیل نیز با تعهد او برای فراهمکردن فرصت دستیابی به توافق همراه شده است. بااینحال، مقامهای اسرائیلی تأکید کردهاند در صورت ازسرگیری برنامهی هستهای یا توسعهی صنایع موشکی ایران، تلآویو حق اقدام نظامی را برای خود محفوظ میداند. بنابراین، تصمیم تازه را نمیتوان یک آتشبس پایدار یا پایان رسمی جنگ دانست.
«آتشبس» توافقی برای متوقفکردن عملیات نظامی میان طرفهای درگیر است (Ceasefire). آنچه ترامپ اعلام کرده، بیشتر یک «تعلیق مشروط» است؛ یعنی عملیات فعلاً متوقف شده، اما در صورت شکست مذاکرات میتواند دوباره از سر گرفته شود.
محمد بنسلمان نیز در تماس با ترامپ بر ضرورت اولویتدادن به گفتوگو و کاهش تنش تأکید کرده است. گزارشهای دیگر نشان میدهند چند کشور عرب حوزهی خلیج فارس نگراناند حملات گستردهتر آمریکا، پاسخ ایران علیه تأسیسات انرژی و زیرساختهای منطقه را بهدنبال داشته باشد.
هشدار عراقچی به کشورهای منطقه
همزمان با اعلام تصمیم ترامپ، عباس عراقچی، وزیر امور خارجهی ایران، با همتایان خود در ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی گفتوگو کرد. عراقچی هشدار داد هرگونه اقدام نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، یا مشارکت و همکاری کشورهای منطقه در چنین عملیاتی، با پاسخی «قاطع و متناسب» روبهرو خواهد شد.
«پاسخ متناسب» در ادبیات سیاسی و نظامی به واکنشی گفته میشود که شدت و دامنهی آن با اقدام طرف مقابل تناسب داشته باشد (Proportionate Response). بااینحال، تهران توضیح نداده است چنین پاسخی دقیقاً چه اهدافی را دربر خواهد گرفت.
سرپرست وزارت دفاع ایران نیز تهدیدهای اخیر آمریکا را بخشی از «جنگ روانی و شناختی» توصیف کرد، اما گفت تهران آنها را جدی میگیرد و سطح آمادگی و بازدارندگی خود را افزایش خواهد داد. بازدارندگی (Deterrence) به ایجاد توان یا تهدیدی گفته میشود که طرف مقابل را بهدلیل هزینههای احتمالی، از حمله منصرف کند.
رهگیری پهپادها در کویت
با این وجود، فضای منطقه همچنان آرام نشده است. ارتش کویت اعلام کرد چند پهپاد منتسب به ایران را که بهسوی تأسیسات حیاتی و نظامی این کشور در حرکت بودند، سرنگون کرده است. سقوط قطعات پهپادها خسارتهای مادی محدودی برجای گذاشت، اما کسی آسیب ندید. یکی از اهداف اعلامشده یک مرکز دولتی در شمال کویت و هدف دیگر خودروهای یک شرکت غیرنظامی در جزیرهی بوبیان بود.
این حادثه نشان میدهد حتی با توقف حملهی برنامهریزیشدهی آمریکا، خطر درگیری در کشورهای میزبان نیروها و پایگاههای آمریکایی ادامه دارد. کویت در ماههای گذشته چند بار هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفته و زیرساختهای نظامی، فرودگاهی و انرژی آن آسیب دیدهاند.
فرصت کوتاه برای یک توافق دشوار
ترامپ گفته است جرد کوشنر، استیو ویتکاف و مارکو روبیو در تلاش برای دستیابی به توافق با ایران هستند. افزایش قیمت نفت و هزینههای اقتصادی جنگ نیز فشار سیاسی بر دولت آمریکا برای یافتن راهی دیپلماتیک را بیشتر کرده است؛ بهویژه آنکه قیمت نفت برنت پس از تضعیف آتشبس قبلی در ماه ژوئیه حدود ۲۴ درصد جهش کرد.
با این حال، هنوز توافق نهایی اعلام نشده و ایران نیز پذیرش رسمی شروط مطرحشده از سوی ترامپ را تأیید نکرده است. در نتیجه، تصمیم اخیر بیشتر یک فرصت محدود برای مذاکره است تا نشانهی پایان بحران. اگر گفتوگوها به بازگشایی هرمز و توافق دربارهی برنامهی هستهای منجر نشوند، احتمال بازگشت آمریکا به گزینهی نظامی همچنان پابرجا خواهد بود.
سلب مسئولیت:
مطالب منتشرشده صرفاً با هدف اطلاعرسانی تهیه شده و فاقد هرگونه وابستگی، جانبداری یا جهتگیری سیاسی و حزبی است و بههیچوجه توصیهای برای خرید، فروش یا نگهداری داراییهای مالی، سهام، ارزهای دیجیتال یا سایر ابزارهای سرمایهگذاری محسوب نمیشود. تصمیمگیری برای سرمایهگذاری بر عهدهی مخاطب است و توصیه میشود پیش از هر اقدامی، تحقیقات کافی انجام داده و در صورت نیاز با مشاور مالی متخصص مشورت کنید.
۰ دیدگاه
در حال آمادهسازی فرم دیدگاه…