وقتی بیت‌کوین افت می‌کند، دانستن اینکه فروشنده‌ها در حال برداشت سودند یا دارند زیان می‌پذیرند، برداشت ما از بازار را عوض می‌کند. بخشی از عرضه ممکن است از طرف کسانی باشد که مدت‌ها قبل ارزان خریده‌اند؛ بخشی هم از طرف افرادی که دیگر تحمل افت بیشتر را ندارند. شاخص SOPR کمک می‌کند وضعیت سود و زیان کوین‌های جابه‌جاشده را بهتر بشناسیم.
این شاخص قیمتِ زمان خرج‌شدن کوین‌ها را با مبنای قبلی آن‌ها مقایسه می‌کند. با شناخت فرمول و عدد مرجع 1، می‌توان فهمید داده چه می‌گوید، چه برداشتی از آن معقول است و کجا نباید از یک نمودار نتیجه قطعی گرفت.
خلاصه در یک نگاه
- SOPR به کوین‌هایی توجه می‌کند که در بازه مورد بررسی خرج شده‌اند، نه تمام بیت‌کوین‌های نگهداری‌شده.
- بالاتر از 1 یعنی ارزش دلاری این کوین‌ها هنگام خرج، در مجموع بیشتر از مبنای قبلی بوده؛ پایین‌تر از 1 یعنی کمتر بوده است.
- عدد شاخص وضعیت همه سرمایه‌گذاران را نشان نمی‌دهد و هر انتقال هم الزاماً یک خریدوفروش نیست.
- ماندن شاخص در یک محدوده و رفتار هم‌زمان قیمت، از یک عبور کوتاه از مرز 1 اطلاعات بیشتری می‌دهد.
- شاخص SOPR چیست؟
- فرمول و 3 مثال ساده
- عدد 1 چه چیزی را نشان می‌دهد؟
- نمودار را چگونه بخوانیم؟
- در رشد و افت بازار چه کاربردی دارد؟
- تفاوت نسخه‌های مختلف شاخص
- تفاوت با MVRV و خطاهای رایج
- پرسش‌های رایج و جمع‌بندی
شاخص SOPR چیست و کدام کوین‌ها را بررسی می‌کند؟
SOPR مخفف Spent Output Profit Ratio است؛ یعنی نسبت سودآوری خروجی‌های خرج‌شده. در ساختار بیت‌کوین، مقدارهای قابل خرج به شکل خروجی‌های تراکنش ثبت می‌شوند. وقتی یک خروجی در تراکنش بعدی مصرف شود، می‌توان ارزش دلاری آن در زمان خرج را با ارزشش هنگام ایجاد مقایسه کرد.
بر اساس تعریف و فرمول شاخص SOPR، همین مقایسه مبنای محاسبه است. اگر بازه روزانه باشد، فقط خروجی‌هایی وارد محاسبه می‌شوند که در آن روز خرج شده‌اند. کوینی که ماه‌ها در یک کیف پول باقی مانده و در این بازه حرکت نکرده، در محاسبه آن روز حضور ندارد.
این تفاوت مهم است: ممکن است بازار در حال افت باشد، اما کوین‌های خرج‌شده هنوز نسبت به مبنای قبلی در سود باشند. در چنین شرایطی، افت قیمت به‌تنهایی ثابت نمی‌کند کسانی که دارایی جابه‌جا کرده‌اند با زیان خارج شده‌اند. برای آشنایی با زمینه این داده‌ها، می‌توانید راهنمای تحلیل آنچین را هم بخوانید.
فرمول SOPR و 3 مثال ساده
فرمول را می‌توان این‌طور نوشت: SOPR = مجموع ارزش دلاری خروجی‌ها هنگام خرج ÷ مجموع ارزش دلاری همان خروجی‌ها هنگام ایجاد. نتیجه یک نسبت است؛ مثلاً 1.10، نه 1.10 دلار یا درصد.
فرض کنید یک خروجی معادل یک بیت‌کوین، زمانی ایجاد شده که قیمت 50,000 دلار بوده است. جدول زیر سه حالت فرضی برای خرج‌شدن همین خروجی را نشان می‌دهد. این اعداد فقط برای توضیح فرمول‌اند.
| ارزش هنگام ایجاد | ارزش هنگام خرج | نسبت | برداشت مستقیم |
|---|---|---|---|
| 50,000 دلار | 55,000 دلار | 1.10 | ارزش هنگام خرج 10 درصد بیشتر است. |
| 50,000 دلار | 50,000 دلار | 1 | دو ارزش برابرند. |
| 50,000 دلار | 45,000 دلار | 0.90 | ارزش هنگام خرج 10 درصد کمتر است. |
در بازار واقعی، خروجی‌های زیادی با هم محاسبه می‌شوند. به همین دلیل شاخص، میانگین ساده درصد سود همه افراد نیست. برای مثال، اگر یک خروجی از 100 به 200 دلار و خروجی دیگری از 1,000 به 1,000 دلار برسد، نسبت تجمیعی برابر 1,200 تقسیم بر 1,100، یعنی حدود 1.09 است؛ میانگین ساده دو نسبت، عدد متفاوتی می‌سازد.
همچنین مبنای محاسبه، زمان ایجاد خروجی است و الزاماً قیمت خرید واقعی صاحب کیف پول نیست. انتقال میان دو کیف پول یک نفر هم می‌تواند خروجی تازه بسازد. بنابراین تعبیر «فروش در سود یا زیان» یک برداشت اقتصادی از داده است و باید با شناخت نوع انتقال همراه باشد.
SOPR بالاتر یا پایین‌تر از 1 چه معنایی دارد؟
مرز 1 از خود فرمول می‌آید. اگر نسبت بالاتر از 1 باشد، مجموع ارزش دلاری کوین‌های خرج‌شده از مبنای قبلی بیشتر بوده است. این وضعیت معمولاً به‌عنوان غلبه شناسایی سود تفسیر می‌شود. پایین‌تر از 1، ارزش هنگام خرج کمتر بوده و تفسیر رایج، غلبه پذیرش زیان است.
برابر بودن با 1 یعنی دو ارزش تجمیعی برابر شده‌اند. این عدد نمی‌گوید تک‌تک انتقال‌ها در نقطه سربه‌سر بوده‌اند؛ ممکن است سود برخی خروجی‌ها و زیان برخی دیگر، یکدیگر را خنثی کرده باشند.
مثلاً SOPR برابر 1.05 نشان می‌دهد ارزش تجمیعی هنگام خرج، 5 درصد بالاتر از مبنای محاسبه بوده است. از این عدد نمی‌توان نتیجه گرفت همه دارندگان بیت‌کوین 5 درصد سود کرده‌اند. کسانی که کوین‌هایشان در آن بازه حرکت نکرده، اصلاً در همین محاسبه وارد نشده‌اند.
نمودار SOPR را چگونه بخوانیم؟
نمودار زیر، نسبت شاخص را در کنار قیمت بیت‌کوین نشان می‌دهد.
مقایسه تغییرات SOPR و قیمت بیت‌کوین؛ مرز 1، برابری ارزش تجمیعی هنگام خرج و مبنای قبلی را نشان می‌دهد.
برای خواندن نمودار، فقط به آخرین نقطه نگاه نکنید. ببینید شاخص چند روز بالاتر یا پایین‌تر از 1 مانده و در همان مدت قیمت چه کرده است. یک افت کوتاه زیر این مرز، با چند هفته ماندن زیر آن، دو مشاهده متفاوت است.
بعد سراغ برگشت‌های شاخص بروید. اگر نسبت از زیر 1 به بالای آن برگردد، وضعیت کوین‌های خرج‌شده نسبت به مبنای قبلی تغییر کرده است. این مشاهده به‌خودی‌خود ثابت نمی‌کند روند قیمت هم عوض شده؛ ادامه حرکت و شواهد دیگر اهمیت دارند.
این شاخص در رشد و افت بازار چه کاربردی دارد؟
وقتی قیمت رشد می‌کند
با بالا رفتن قیمت، برخی دارندگان فرصت پیدا می‌کنند دارایی خود را بالاتر از مبنای قبلی جابه‌جا کنند. بالا رفتن SOPR می‌تواند با بیشتر شدن سود شناسایی‌شده همراه باشد. اما اثر این عرضه به تقاضای مقابل هم بستگی دارد: اگر خریداران آن را جذب کنند، شناسایی سود لزوماً به افت فوری قیمت منجر نمی‌شود.
به همین دلیل، دیدن یک قله در شاخص برای اعلام سقف بازار کافی نیست. سؤال بهتر این است: آیا با وجود عرضه کوین‌های سودآور، قیمت همچنان توان ادامه رشد دارد؟ پاسخ این سؤال از کنار هم گذاشتن داده‌ها به دست می‌آید.
وقتی قیمت افت می‌کند
ماندن SOPR زیر 1 می‌تواند نشانه‌ای از ادامه جابه‌جایی کوین‌ها با زیان نسبت به مبنای قبلی باشد. برای تحلیل‌گر، این وضعیت از فشار واردشده به بخشی از دارندگان خبر می‌دهد. بااین‌حال پایین بودن شاخص، زمان پایان فشار را مشخص نمی‌کند.
فرض کنید نسبت برای چند روز زیر 1 مانده، ولی قیمت دیگر کف تازه‌ای نمی‌سازد. این ترکیب می‌تواند فرضیه کاهش اثر عرضه را مطرح کند. اگر قیمت دوباره افت کند، همان فرضیه نیاز به بازبینی دارد. این یک چارچوب بررسی است، نه وعده برگشت قطعی بازار.
بررسی حجم معاملات و نقدشوندگی نیز به فهم واکنش بازار کمک می‌کند. شاخص سودآوری درباره کوین‌های خرج‌شده صحبت می‌کند؛ حجم و شرایط نقدشوندگی، بخش دیگری از ماجرا را توضیح می‌دهند.
تفاوت SOPR با aSOPR و نسخه‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت
نسخه پایه همه خروجی‌های واجد شرایط را بررسی می‌کند. در نسخه تعدیل‌شده یا aSOPR، خروجی‌هایی با عمر کمتر از یک ساعت کنار گذاشته می‌شوند. این جابه‌جایی‌های بسیار سریع معمولاً تغییر قیمت محدودی دارند و می‌توانند نسبت پایه را به 1 نزدیک‌تر کنند.
نسخه کوتاه‌مدت، کوین‌های جوان‌تر از 155 روز را جدا بررسی می‌کند؛ نسخه بلندمدت به کوین‌های قدیمی‌تر توجه دارد. منظور از این دسته‌بندی، سن کوین در داده‌های زنجیره است و هویت یا میزان تجربه صاحب کیف پول را قطعی مشخص نمی‌کند.
این تفکیک کمک می‌کند سؤال دقیق‌تری بپرسیم: آیا زیان بیشتر در کوین‌هایی دیده می‌شود که تازه جابه‌جا شده‌اند، یا کوین‌های قدیمی هم وارد این وضعیت شده‌اند؟ پیش از مقایسه دو نمودار، نام نسخه و بازه زمانی را یکسان کنید؛ دو شاخص با فیلترهای متفاوت الزاماً عدد یکسانی ندارند.
تفاوت با MVRV و خطاهای رایج تحلیل
شاخص MVRV ارزش بازار را با ارزش محقق‌شده مقایسه می‌کند و تصویری از وضعیت ارزش‌گذاری عرضه می‌دهد. SOPR روی کوین‌هایی تمرکز دارد که در یک بازه خرج شده‌اند. یکی بیشتر درباره وضعیت دارایی نگهداری‌شده سؤال می‌پرسد و دیگری درباره کوین‌هایی که حرکت کرده‌اند.
این دو می‌توانند مکمل باشند، اما جای هم را نمی‌گیرند. بالا بودن ارزش‌گذاری کل عرضه، به‌تنهایی میزان سود کوین‌های خرج‌شده امروز را تعیین نمی‌کند؛ زیان روی انتقال‌های امروز هم به معنی زیان تمام دارندگان نیست.
- هر انتقال را فروش قطعی ندانید: جابه‌جایی داخلی کیف پول هم می‌تواند در داده دیده شود.
- از یک نقطه نتیجه بزرگ نگیرید: رفتار چندروزه و واکنش قیمت را بررسی کنید.
- نسخه‌ها را با هم قاطی نکنید: نسبت پایه، تعدیل‌شده و گروه‌های سنی، پوشش یکسانی ندارند.
- نسبت را با حجم سود یکی نگیرید: برای دانستن مقدار دلاری سود یا زیان، به داده‌های دیگری هم نیاز دارید.
- معاملات داخل صرافی را فراموش نکنید: هر خریدوفروش داخلی الزاماً انتقال جداگانه‌ای روی بلاکچین ایجاد نمی‌کند.
پرسش‌های رایج درباره SOPR
آیا عدد زیر 1 یعنی وقت خرید است؟
خیر. این عدد وضعیت کوین‌های خرج‌شده را نسبت به مبنای قبلی نشان می‌دهد. بازار می‌تواند همچنان با ضعف تقاضا روبه‌رو باشد و شاخص برای مدتی زیر 1 بماند.
آیا بالاتر از 1 بودن یعنی قیمت حتماً افت می‌کند؟
خیر. برداشت سود می‌تواند در یک روند صعودی هم ادامه پیدا کند. مهم است ببینیم بازار این عرضه را چگونه جذب می‌کند.
برای شروع کدام نسخه مناسب‌تر است؟
ابتدا تعریف نسبت پایه و مرز 1 را یاد بگیرید. سپس اگر سؤال شما درباره انتقال‌های سریع یا رفتار کوین‌های جوان و قدیمی است، سراغ نسخه متناسب با همان سؤال بروید.
جمع‌بندی: شاخص SOPR کمک می‌کند پشت حرکت قیمت، وضعیت سود و زیان کوین‌های جابه‌جاشده را هم ببینیم. کاربردش زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم چه کوین‌هایی را بررسی می‌کند، از عدد 1 برداشت درست داشته باشیم و نتیجه را در کنار رفتار قیمت بسنجیم.
سلب مسئولیت:
مطالب منتشرشده صرفاً با هدف اطلاع‌رسانی تهیه شده و فاقد هرگونه وابستگی، جانبداری یا جهت‌گیری سیاسی و حزبی است و به‌هیچ‌وجه توصیه‌ای برای خرید، فروش یا نگهداری دارایی‌های مالی، سهام، ارزهای دیجیتال یا سایر ابزارهای سرمایه‌گذاری محسوب نمی‌شود. تصمیم‌گیری برای سرمایه‌گذاری بر عهده‌ی مخاطب است و توصیه می‌شود پیش از هر اقدامی، تحقیقات کافی انجام داده و در صورت نیاز با مشاور مالی متخصص مشورت کنید.
ممنون بابت این مقالات با ارزش