جهان ممکن است در ماه‌های آینده با موج تازه‌ای از گرانی مواد غذایی روبه‌رو شود. افزایش هزینه‌ی حمل‌ونقل، اختلال در صادرات محصولات کشاورزی و خشکسالی در کشورهای تولیدکننده، هم‌زمان فشار بیشتری بر قیمت غذا وارد کرده‌اند.
طبق گزارش رویترز، کارشناسان هشدار می‌دهند که تورم مواد غذایی احتمالاً تا پایان امسال شدت می‌گیرد و ممکن است در بخش زیادی از سال 2027 نیز ادامه داشته باشد.
این شرایط بیش از همه به خانوارهای کم‌درآمد آسیب می‌زند؛ زیرا بخش بزرگی از درآمد آنها صرف خرید اقلام ضروری مانند نان، برنج و روغن می‌شود.
مهم‌ترین نکات گزارش:
- کارشناسان نسبت به تشدید تورم مواد غذایی تا سال 2027 هشدار داده‌اند.
- قیمت جهانی گندم از ابتدای سال 2026 بیش از 30% افزایش یافته است.
- قیمت برنج در برخی کشورهای صادرکننده‌ی آسیایی 10 تا 13% رشد کرده است.
- شاخص جهانی قیمت مواد غذایی فائو به بالاترین سطح از نوامبر 2022 رسیده است.
- جنگ، خشکسالی و افزایش هزینه‌ی انرژی و حمل‌ونقل از دلایل اصلی گرانی هستند.
فهرست مطالب
- چرا تورم مواد غذایی در جهان افزایش یافته است؟
- قیمت کدام مواد غذایی بیشتر افزایش یافته است؟
- گرانی غذا چه تأثیری بر زندگی مردم دارد؟
- آیا گرانی مواد غذایی تا سال 2027 ادامه دارد؟
- پیامدهای اقتصادی افزایش قیمت غذا
چرا تورم مواد غذایی در جهان افزایش یافته؟
به گفته‌ی کارشناسان، افزایش قیمت غذا فقط یک دلیل ندارد. چند اتفاق مهم به‌طور هم‌زمان باعث شده‌اند تولید و جابه‌جایی محصولات کشاورزی گران‌تر شود.
1. جنگ و اختلال در حمل‌ونقل
حملات به زیرساخت‌های صادرات غلات در منطقه‌ی دریای سیاه، انتقال گندم را مختل کرده است. همین موضوع باعث شده کشورهایی مانند مصر و اندونزی برای تأمین نیاز خود به دنبال فروشندگان جایگزین باشند.
از طرف دیگر، ناامنی در دریای سرخ برخی کشتی‌ها را مجبور کرده مسیر طولانی‌تری از اطراف آفریقا انتخاب کنند.
همچنین هزینه‌ی حمل بار در بعضی مسیرهای مهم، از جمله دریای سیاه به جنوب شرق آسیا، حدود 50% افزایش یافته است.
این افزایش هزینه در نهایت می‌تواند به قیمت کالاهای وارداتی منتقل شود.
2. افزایش قیمت سوخت و کود کشاورزی
جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران باعث افزایش هزینه‌ی سوخت و اختلال در صادرات کود کشاورزی از مسیر تنگه هرمز شده است.
سوخت برای ماشین‌آلات کشاورزی و حمل محصولات ضروری است و کود نیز نقش مهمی در تولید محصولات غذایی دارد.
بنابراین افزایش قیمت این دو نهاده می‌تواند هزینه‌ی تولید غذا را بالا ببرد؛ حتی در کشورهایی که مستقیماً درگیر جنگ نیستند.
3. خشکسالی و کاهش تولید
پدیده‌ی آب‌وهوایی ال نینو (El Niño) یکی دیگر از عوامل نگرانی است.
این پدیده می‌تواند الگوی بارندگی را در مناطق مختلف جهان تغییر دهد و احتمال خشکسالی در بعضی کشورهای تولیدکننده را افزایش دهد.
برای مثال، بارندگی ضعیف در هند تولید شکر را کاهش داده و نگرانی درباره‌ی تولید برنج در جنوب شرق آسیا بیشتر شده است.
قیمت کدام مواد غذایی بیشتر افزایش یافته؟
آمارهای منتشرشده نشان می‌دهند فشار گرانی در محصولات مختلف و کشورهای گوناگون قابل مشاهده است.
| محصول یا کشور | تغییر قیمت گزارش‌شده |
|---|---|
| گندم در بازار جهانی | بیش از 30% افزایش از ابتدای 2026 |
| برنج در کشورهای مهم صادرکننده‌ی آسیا | 10 تا 13% افزایش |
| نان بدون یارانه در مصر | 25% افزایش از ماه جولای |
| روغن خوراکی در امارات | حدود 40% افزایش |
| روغن نباتی در اندونزی | 7% افزایش از ابتدای سال |
| شکر، پیاز و حبوبات در هند | بیش از 10% افزایش در سپتامبر |
این ارقام مربوط به بازارها و دوره‌های زمانی متفاوت هستند و نباید آنها را با یک نرخ واحد تورم جهانی اشتباه گرفت.
شاخص جهانی قیمت غذا به بالاترین سطح 4 سال اخیر رسید
طبق داده‌های سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO)، شاخص جهانی قیمت مواد غذایی در سپتامبر 2026 به 136 واحد رسید.
این بالاترین سطح شاخص از نوامبر 2022 است. همچنین شاخص نسبت به اوت 1.5% و نسبت به سپتامبر سال گذشته 5.8% افزایش یافته است.
این شاخص تغییر قیمت جهانی گروه‌هایی مانند غلات، روغن‌های گیاهی، گوشت، لبنیات و شکر را اندازه‌گیری می‌کند؛ بنابراین الزاماً برابر با تورمی نیست که خانوارها در فروشگاه‌های کشور خود تجربه می‌کنند.
گرانی مواد غذایی چه تأثیری بر زندگی مردم دارد؟
اثر افزایش قیمت غذا در کشورهای کم‌درآمد شدیدتر است؛ زیرا بخش بزرگ‌تری از درآمد خانواده‌ها برای خرید خوراک صرف می‌شود.
رویترز در گزارش خود به زندگی محمد یاسین، کارگر 63 ساله‌ای در جاکارتای اندونزی اشاره کرده است.
او می‌گوید قبلاً می‌توانست یک وعده‌ی غذایی شامل برنج، تمپه و توفو را با 7,000 تا 8,000 روپیه اندونزی تهیه کند، اما اکنون همان وعده حدود 15,000 روپیه هزینه دارد.
یاسین که درآمد هفتگی او بین 200,000 تا 300,000 روپیه است، می‌گوید به‌دلیل افزایش قیمت‌ها مجبور شده مصرف غذای خود را کاهش دهد.
این فقط یک نمونه از فشاری است که بسیاری از خانواده‌های کم‌درآمد در آسیا، خاورمیانه و شمال آفریقا تجربه می‌کنند.
طبق بررسی بانک جهانی، در سه‌ماهه‌ی سوم 2026، تورم مواد غذایی در 22% از 150 کشور بررسی‌شده، از نرخ تورم عمومی بیشتر بوده است. این سهم در سه‌ماهه‌ی قبل 14% بود.
به این معنی که در تعداد بیشتری از کشورها، قیمت غذا سریع‌تر از میانگین قیمت سایر کالاها و خدمات افزایش یافته است.
آیا گرانی مواد غذایی تا سال 2027 ادامه دارد؟
کارشناسان نگران هستند که فشار فعلی هنوز به‌طور کامل به قیمت نهایی مواد غذایی منتقل نشده باشد.
ماکسیمو توررو، اقتصاددان ارشد FAO، هشدار داده که اثر بزرگ‌تر اختلالات عرضه ممکن است در پایان 2026، ابتدای 2027 و حتی در ادامه‌ی سال آینده مشاهده شود.
چند دلیل برای این نگرانی وجود دارد.
- نخست اینکه ذخایر غلات که تا امروز به کنترل قیمت‌ها کمک می‌کردند، در حال کاهش هستند.
- دوم اینکه برخی کشورهای واردکننده در ماه‌های گذشته خرید خود را به تعویق انداخته بودند، اما ممکن است به‌زودی برای تأمین نیازشان دوباره وارد بازار جهانی شوند. افزایش هم‌زمان تقاضای واردکنندگان می‌تواند در شرایط محدودیت عرضه، قیمت‌ها را بالاتر ببرد.
- سوم اینکه بسیاری از کارخانه‌های تولید مواد غذایی، مواد اولیه را با قراردادهای 3 تا 6 ماهه خریداری می‌کنند. با تمدید این قراردادها در قیمت‌های بالاتر، فشار هزینه به‌تدریج به مصرف‌کننده منتقل می‌شود.
البته ادامه‌ی گرانی تا 2027 یک پیش‌بینی مشروط است، نه نتیجه‌ای قطعی. بهبود بارندگی، افزایش برداشت محصولات یا کاهش اختلالات تجاری می‌تواند بخشی از فشار قیمت‌ها را کاهش دهد.
افزایش قیمت غذا چه پیامدهای اقتصادی دارد؟
افزایش قیمت مواد غذایی فقط یک مشکل مربوط به سبد خرید خانوار نیست و می‌تواند بر کل اقتصاد اثر بگذارد.
وقتی خانواده‌ها مجبور شوند پول بیشتری برای خوراک پرداخت کنند، معمولاً بودجه‌ی کمتری برای خرید کالاها و خدمات دیگر خواهند داشت. این وضعیت می‌تواند تقاضا در سایر بخش‌های اقتصاد را کاهش دهد.
از طرف دیگر، افزایش قیمت غذا ممکن است تورم عمومی را بالا نگه دارد و تصمیم بانک‌های مرکزی برای کاهش نرخ بهره را دشوارتر کند.
در کشورهای وابسته به واردات نیز کاهش ارزش پول ملی می‌تواند فشار گرانی را تشدید کند؛ زیرا خرید مواد غذایی از بازار جهانی گران‌تر تمام می‌شود.
رویترز همچنین هشدار داده که ادامه‌ی افزایش قیمت غذا ممکن است نارضایتی اجتماعی را بیشتر کند و برخی دولت‌های صادرکننده را به محدودکردن صادرات سوق دهد.
چنین محدودیت‌هایی در صورت اجرا می‌توانند کمبود عرضه در بازار جهانی را شدیدتر کنند.
با این حال، شدت این پیامدها در کشورها یکسان نیست و به میزان تولید داخلی، وابستگی به واردات و سیاست‌های حمایتی دولت‌ها بستگی دارد.
جمع‌بندی
تورم مواد غذایی ممکن است در ماه‌های آینده به یکی از مهم‌ترین مشکلات اقتصاد جهانی تبدیل شود.
جنگ، گرانی انرژی و کود، افزایش هزینه‌ی حمل‌ونقل و خشکسالی هم‌زمان عرضه‌ی محصولات غذایی را تحت فشار قرار داده‌اند.
کارشناسان هشدار می‌دهند که با کاهش ذخایر غلات و بازگشت خریداران بزرگ به بازار جهانی، فشار قیمت‌ها ممکن است در سال 2027 نیز ادامه داشته باشد.
مهم‌ترین نگرانی، افزایش هزینه‌ی تأمین غذای روزانه برای خانوارهای کم‌درآمد است؛ خانواده‌هایی که همین حالا هم بخش بزرگی از درآمدشان را صرف خوراک می‌کنند.
سلب مسئولیت:
مطالب منتشرشده صرفاً با هدف اطلاع‌رسانی تهیه شده و فاقد هرگونه وابستگی، جانبداری یا جهت‌گیری سیاسی و حزبی است و به‌هیچ‌وجه توصیه‌ای برای خرید، فروش یا نگهداری دارایی‌های مالی، سهام، ارزهای دیجیتال یا سایر ابزارهای سرمایه‌گذاری محسوب نمی‌شود. تصمیم‌گیری برای سرمایه‌گذاری بر عهده‌ی مخاطب است و توصیه می‌شود پیش از هر اقدامی، تحقیقات کافی انجام داده و در صورت نیاز با مشاور مالی متخصص مشورت کنید.
۰ دیدگاه
در حال آمادهسازی فرم دیدگاه…