نفت عربستان همزمان از دو مسیر مهم تحت فشار قرار گرفته است. ریاض پس از چند حملهی پهپادی، فعالیت خط لولهی شرق به غرب را که یکی از مهمترین مسیرهای جایگزین تنگه هرمز برای صادرات نفت این کشور است، موقتاً متوقف کرده است. در همین زمان، نیروهای حوثی نیز کنترل جزیرهی راهبردی پریم در تنگه بابالمندب را به دست گرفتهاند؛ منطقهای که مسیر صادرات نفت از دریای سرخ را تحت تأثیر قرار میدهد.
فهرست مطالب
چه اتفاقی برای خط لوله نفت عربستان افتاد؟
وزارت انرژی عربستان اعلام کرده خط لولهی شرق به غرب پس از چند حملهی پهپادی به بخشهایی از آن در مناطق ریاض و مدینه، بهطور موقت از مدار خارج شده است. ریاض میگوید این توقف یک اقدام احتیاطی برای بررسی ایمنی و ارزیابی خسارت بوده و تیمهای فنی در محل مستقر شدهاند.
این خط لوله یکی از مهمترین زیرساختهای انتقال نفت عربستان است. میزان دقیق خسارت هنوز اعلام نشده و مشخص نیست توقف فعالیت تا چه زمانی ادامه خواهد داشت. تصاویر ماهوارهای نیز دود سیاه را در بخشی از مسیر خط لوله در جنوب مدینه نشان دادهاند، اما ارزیابی کامل آسیب هنوز منتشر نشده است.
در نتیجه، فعلاً نمیتوان با قطعیت گفت چه میزان از صادرات روزانه عربستان بهطور مستقیم تحت تأثیر قرار گرفته است. آنچه مشخص است این است که یکی از حیاتیترین مسیرهای جایگزین صادراتی این کشور فعلاً متوقف شده است.
چرا این خط لوله برای نفت عربستان مهم است؟
خط لولهی شرق به غرب حدود 1,200 کیلومتر طول دارد و نفت را از شرق عربستان به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل میکند. اهمیت اصلی آن این است که نفت عربستان میتواند بدون عبور از تنگه هرمز به بازارهای جهانی برسد.
براساس گزارش رویترز و دادههای ردیابی نفتکشها، این مسیر در ماههای اخیر روزانه حدود 4 تا 5 میلیون بشکه نفت جابهجا میکرد. این رقم تقریباً معادل 4% تا 5% عرضهی جهانی نفت است. ظرفیت اسمی خط لوله نیز حدود 7 میلیون بشکه در روز برآورد میشود.
اهمیت این مسیر بعد از افزایش تنشها در تنگه هرمز بیشتر شده بود. عربستان بخشی از صادرات خود را بهسمت دریای سرخ هدایت کرده بود تا وابستگی به هرمز کاهش پیدا کند. به همین دلیل، توقف این خط لوله فقط یک مشکل داخلی نیست و میتواند بر جریان صادرات منطقهای اثر بگذارد.
آیا حمله پهپادی واقعاً از عراق انجام شد؟
عربستان اعلام کرده پهپادهای مورد استفاده در حملات از خاک عراق پرتاب شدهاند. دولت عراق نیز پس از بررسیهای اولیه تأیید کرده حملات اخیر از منطقهای در استان جنوبی میسان آغاز شدهاند.
نخستوزیر عراق در واکنش به این موضوع فرمانده عملیات نظامی استان را برکنار و دستور تحقیقات بیشتر را صادر کرده است. با این حال، هنوز مشخص نشده چه گروهی مسئول مستقیم حمله به زیرساخت نفت عربستان بوده است.
این تفاوت مهم است: تأیید اینکه پهپادها از خاک عراق پرتاب شدهاند، به معنی مشخصشدن عامل نهایی حمله نیست. تاکنون هیچ گروهی بهصورت مستقل و قطعی مسئولیت حمله را نپذیرفته است.
ریاض نیز فعلاً از واکنش نظامی مستقیم خودداری کرده و گفته به دولت عراق فرصت میدهد جلوی استفاده از خاک این کشور برای حمله به همسایگان را بگیرد. عربستان در عین حال تأکید کرده حق پاسخ را برای خود محفوظ میداند.
حوثیها در بابالمندب چه تغییری ایجاد کردند؟
فشار بر نفت عربستان فقط به حملهی پهپادی محدود نیست. تقریباً همزمان، نیروهای حوثی یمن کنترل جزیرهی پریم، یا میون، را در تنگهی بابالمندب به دست گرفتهاند.
پریم در یکی از مهمترین نقاط بابالمندب قرار دارد؛ تنگهای که دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل میکند. بخش مهمی از نفتی که از طریق خط لولهی شرق به غرب به بندر ینبع میرسد، برای رسیدن به بازارهای آسیایی و جهانی باید از همین مسیر دریایی عبور کند.
در نتیجه، عربستان حالا با فشار همزمان در دو نقطه روبهرو است: خط لولهای که نفت را به دریای سرخ میرساند و تنگهای که مسیر ادامهی صادرات را فراهم میکند.
حوثیها در روزهای اخیر در امتداد ساحل غربی یمن نیز پیشروی کرده و کنترل چند منطقهی دیگر را به دست گرفتهاند. دولت یمن اعلام کرده برای بازپسگیری مناطق از دسترفته برنامهریزی میکند، بنابراین وضعیت میدانی همچنان میتواند تغییر کند.
عربستان از آمریکا چه کمکی خواسته است؟
رویترز به نقل از منابع آگاه گزارش کرده محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، با دونالد ترامپ تماس گرفته و برای مقابله با پیشروی حوثیها درخواست کمک نظامی کرده است.
این درخواست مستقیماً به حملهی پهپادی به خط لوله مربوط نبوده و بیشتر به وضعیت بابالمندب و تهدید مسیر صادرات نفت عربستان مربوط میشود.
واشنگتن فعلاً با حملهی نظامی مستقیم علیه حوثیها موافقت نکرده، اما پیشنهاد داده در زمینهی اطلاعات، شناسایی و تعیین اهداف به عربستان کمک کند. این موضوع نشان میدهد آمریکا فعلاً ترجیح داده از ورود مستقیم به مرحلهی جدیدی از درگیری نظامی خودداری کند.
این بحران چه اثری بر بازار جهانی نفت دارد؟
اهمیت اتفاقات اخیر از آنجا میآید که چند مسیر مهم عرضهی انرژی همزمان تحت فشار قرار گرفتهاند. تنگه هرمز همچنان با اختلال مواجه است، مسیر جایگزین انتقال نفت عربستان به دریای سرخ موقتاً متوقف شده و در بابالمندب نیز ریسک امنیتی افزایش یافته است.
بازار نفت به این تحولات واکنش نشان داده و نفت برنت در پایان هفته در محدودهی بیش از 104 دلار در هر بشکه معامله شده است. رشد قیمت فقط نتیجهی حمله به خط لوله نیست و مجموعهای از عوامل ژئوپولیتیک و نگرانی دربارهی عرضه بر بازار اثر گذاشتهاند.
اگر توقف خط لوله کوتاهمدت باشد، اثر آن بر عرضهی واقعی ممکن است محدود باقی بماند. اما اگر تعمیرات طولانی شود یا خطر در بابالمندب افزایش پیدا کند، هزینهی حملونقل، بیمه و صادرات میتواند بیشتر شود.
برای بازار جهانی، مسئله فقط میزان نفتی نیست که فعلاً از دسترس خارج شده، بلکه کاهش تعداد مسیرهای امن برای انتقال نفت از خلیج فارس و دریای سرخ است.
نفت عربستان همزمان از دو مسیر تحت فشار است
در حال حاضر، مهمترین واقعیت این است که یکی از اصلیترین مسیرهای انتقال نفت عربستان پس از حملهی پهپادی متوقف شده و زمان بازگشت کامل آن مشخص نیست. این خط لوله در ماههای اخیر روزانه حدود 4 تا 5 میلیون بشکه نفت جابهجا میکرد و نقش مهمی در دورزدن تنگه هرمز داشت.
در طرف دیگر، پیشروی حوثیها و کنترل جزیرهی پریم باعث شده مسیر بابالمندب نیز با ریسک بیشتری روبهرو شود. به این ترتیب، عربستان هم در مسیر انتقال زمینی نفت به دریای سرخ و هم در مسیر دریایی پس از آن با چالش تازهای مواجه شده است.
با این حال، هنوز برای نتیجهگیری دربارهی کاهش پایدار صادرات زود است. میزان خسارت خط لوله، مدت زمان تعمیرات و تحولات نظامی بابالمندب مشخص خواهند کرد این بحران چه اندازه بر صادرات واقعی نفت عربستان و قیمت جهانی نفت اثر میگذارد.
۰ دیدگاه
در حال آمادهسازی فرم دیدگاه…