حدود 19 ماه پس از تغییر ساختار مدیریتی ایران خودرو، یکی از ملموسترین تغییرات برای مصرفکنندگان افزایش قابلتوجه قیمت کارخانهای محصولات این شرکت بوده است. براساس گزارش همشهری، مقایسهی قیمتهای رسمی آذر 1403 با شهریور 1405 نشان میدهد قیمت بعضی مدلها در این فاصله بیش از 2.5 برابر شده؛ در حالی که یکی از انتظارات اصلی از واگذاری مدیریت، بهبود تولید، کیفیت و بهرهوری بود.
فهرست مطالب
مدیریت ایران خودرو چه زمانی تغییر کرد؟
تغییر اصلی در 17 بهمن 1403 رخ داد؛ زمانی که مجمع عمومی شرکت ترکیب جدید هیئتمدیره را انتخاب کرد. شرکتهای منتسب یا مرتبط با کنسرسیوم بخش خصوصی توانستند 3 کرسی از 5 کرسی هیئتمدیره را در اختیار بگیرند و پس از آن عادل پیرمحمدی بهعنوان مدیرعامل جدید انتخاب شد.
این اتفاق معمولاً با عنوان «خصوصیسازی ایران خودرو» توصیف میشود، اما از نظر دقیقتر، موضوع اصلی واگذاری مدیریت شرکت به بخش خصوصی بود و نه واگذاری کامل مالکیت تمام سهام آن. همین فرایند نیز از ابتدا با اختلافهای حقوقی و بحثهایی دربارهی نحوهی حضور شرکتهای مرتبط با گروه کروز همراه بود.
قیمت محصولات ایرانخودرو چقدر بالا رفته است؟
همشهری قیمتهای کارخانهای آذر 1403، یعنی پیش از تغییر مدیریت، را با فهرست شهریور 1405 مقایسه کرده است. در نمونههای بررسیشده، کمترین افزایش مربوط به پژو 207 با موتور TU3 با حدود 154% بوده و بیشترین رشد به ریرا با حدود 183% رسیده است.
افزایش 154% به این معناست که قیمت جدید حدود 2.54 برابر قیمت اولیه شده است. رشد 183 درصدی نیز معادل حدود 2.83 برابرشدن قیمت است. بنابراین عبارت «بیش از 2.5 برابر» دربارهی برخی محصولات با دادههای مقایسهشده همخوانی دارد.
برای نمونه، قیمت کارخانهای پژو 207 TU3 در آذر 1403 حدود 590.8 میلیون تومان اعلام شده بود. فهرستهای شهریور 1405 قیمت این مدل را در محدودهی حدود 1.5 میلیارد تومان نشان میدهند؛ یعنی افزایش بیش از 900 میلیون تومانی در کمتر از 2 سال.
افزایش هزینهی گواهی اسقاط چه اثری روی قیمتها گذاشت؟
آخرین موج افزایش قیمت فقط مربوط به قیمت پایهی محصولات نبوده است. در شهریور 1405، افزایش ارزش گواهی اسقاط از 35 میلیون تومان به 60 میلیون تومان و تغییر مقررات مربوط به تعداد گواهیهای موردنیاز، هزینهی نهایی برخی خودروها را دوباره افزایش داد.
گواهی اسقاط بخشی از سازوکاری است که برای خارجکردن خودروهای فرسوده از چرخهی تردد در نظر گرفته شده و هزینهی آن میتواند در قیمت نهایی خودروی جدید منعکس شود. در نتیجه، حتی بدون تغییر مستقیم قیمت پایهی کارخانه، افزایش هزینههای قانونی میتواند مبلغ پرداختی مصرفکننده را بالاتر ببرد.
ایران خودرو در شهریور نیز فهرست جدید قیمت مصرفکنندهی محصولات خود را منتشر کرده که افزایش قابلتوجه قیمتها را تأیید میکند. در روزهای بعد، قیمت برخی مدلها مانند تارا دستی و سورن XU7P نیز بار دیگر افزایش یافت.
آیا تمام گرانی را میتوان به خصوصیسازی نسبت داد؟
خیر. همزمانی افزایش قیمتها با دورهی مدیریت جدید، بهتنهایی ثابت نمیکند که خصوصیسازی علت همهی این گرانی بوده است. هزینهی تولید خودرو در ایران تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد؛ از نرخ ارز و قیمت قطعات و مواد اولیه تا دستمزد، هزینهی مالی، مالیات، بیمه، شمارهگذاری و عوارض قانونی.
اقتصاد ایران نیز در این دوره با تورم بالا و افزایش هزینههای تولید روبهرو بوده است. در چنین شرایطی، ثابتماندن طولانی قیمت کارخانهای میتواند زیان خودروساز را بیشتر کند و فاصلهی قیمت رسمی و بازار آزاد را افزایش دهد.
بنابراین برای ارزیابی عملکرد مدیریت جدید باید میان افزایش قیمت در دورهی خصوصیسازی و «افزایش قیمت به دلیل خصوصیسازی» تفاوت قائل شد. دادههای فعلی مورد اول را نشان میدهند، اما برای اثبات مورد دوم باید سهم هر یک از عوامل هزینه بهصورت جداگانه بررسی شود.
تولید ایران خودرو چه تغییری کرده است؟
افزایش قیمت زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که در کنار عملکرد تولید قرار بگیرد. طبق دادههای مورد استناد همشهری، تولید خودروهای سواری این شرکت در سالهای 1401 تا 1404 عمدتاً در محدودهی 530 هزار تا 550 هزار دستگاه در سال باقی مانده و رشد محسوسی نداشته است.
در 5 ماه نخست 1405 نیز حدود 156 هزار دستگاه تولید شده، در حالی که تولید مدت مشابه سال 1404 حدود 196 هزار دستگاه بوده است. این یعنی تولید در این مقایسه بیش از 20% کاهش یافته است.
البته افت تولید نیز لزوماً فقط نتیجهی عملکرد مدیریت نیست. محدودیت قطعه، شرایط اقتصادی، مشکلات تأمین مالی، انرژی و اختلالهای زنجیرهی تأمین میتوانند بر تیراژ اثر بگذارند. با این حال، کاهش تولید باعث میشود ارزیابی نتیجهی تغییر مدیریت تنها براساس افزایش قیمتها کافی نباشد.
فعلاً گرانی ملموسترین تغییر برای خریداران بوده است
هدف اصلی از انتقال مدیریت ایران خودرو به بخش خصوصی، ایجاد فضایی برای افزایش بهرهوری، کاهش زیان، توسعهی محصول، بهبود کیفیت و افزایش تولید بود. حدود 19 ماه بعد، هنوز برای قضاوت نهایی دربارهی تمام این شاخصها به دادههای جامعتری نیاز است.
اما از زاویهی مصرفکننده، یک تغییر کاملاً قابل اندازهگیری است: قیمت کارخانهای برخی خودروها از آذر 1403 تا شهریور 1405 بین حدود 154% تا 183% افزایش یافته و تعدادی از محصولات بیش از 2.5 برابر گران شدهاند. همزمان، دادههای 5 ماه نخست سال نیز کاهش بیش از 20 درصدی تولید را نشان میدهند.
این ارقام بهتنهایی اثبات نمیکنند که واگذاری مدیریت عامل گرانی یا افت تولید بوده است، اما نشان میدهند برای ارزیابی موفقیت خصوصیسازی نمیتوان فقط به تغییر ساختار مالکیت و مدیریت نگاه کرد. معیار اصلی در نهایت باید این باشد که افزایش هزینه برای مشتری در مقابل چه میزان بهبود در کیفیت، تولید، بهرهوری و رقابتپذیری قرار گرفته است.
سلب مسئولیت:
مطالب منتشرشده صرفاً با هدف اطلاعرسانی تهیه شده و فاقد هرگونه وابستگی، جانبداری یا جهتگیری سیاسی و حزبی است و بههیچوجه توصیهای برای خرید، فروش یا نگهداری داراییهای مالی، سهام، ارزهای دیجیتال یا سایر ابزارهای سرمایهگذاری محسوب نمیشود. تصمیمگیری برای سرمایهگذاری بر عهدهی مخاطب است و توصیه میشود پیش از هر اقدامی، تحقیقات کافی انجام داده و در صورت نیاز با مشاور مالی متخصص مشورت کنید.
۰ دیدگاه
در حال آمادهسازی فرم دیدگاه…