پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا سندیگو برای نخستینبار از رباتهای انساننمای کنترلازراهدور برای انجام جراحی روی حیوان زنده استفاده کردند؛ دستاوردی که میتواند زمینه را برای کاربرد گستردهتر رباتهای عمومی در بیمارستانها و مناطق کمبرخوردار فراهم کند.
این آزمایشها در قالب یک مطالعه پیشبالینی روی خوکها انجام شدند و هنوز هیچ جراحی انسانی با این سامانه صورت نگرفته است.
در این پژوهش، تیمی از مهندسان و جراحان دو عمل برداشتن کیسه صفرا به روش لاپاراسکوپی را با کمک رباتهای انساننما انجام دادند.
در عمل نخست، یک جراح انسانی در کنار یک ربات انساننما فعالیت میکرد. در عمل دوم نیز دو ربات انساننما بهصورت همزمان در جراحی مشارکت داشتند.
با وجود حضور رباتها، این جراحیها خودکار نبودند. جراحان انسانی از طریق یک کنسول کنترل، حرکات دست و بازوی خود را به رباتها منتقل میکردند و هر حرکت ربات تحت فرمان مستقیم اپراتور انجام میشد.
رباتها ابزارهای معمول جراحی لاپاراسکوپی را در دست داشتند و برای انجام کارهایی مانند گرفتن بافت، کنارزدن اندامها، بریدن و خارجکردن کیسه صفرا استفاده شدند.
تفاوت این سامانه با رباتهای تخصصی جراحی
سامانههای جراحی رباتیک امروزی، مانند ربات داوینچی، بهطور اختصاصی برای جراحی طراحی شدهاند و معمولاً به تجهیزات، فضای مخصوص و زیرساختهای ویژه نیاز دارند.
اما رباتهای انساننما در اصل ماشینهایی عمومی هستند که برای حرکت و انجام کار در محیطهای طراحیشده برای انسان ساخته شدهاند.
این ویژگی به آنها اجازه میدهد بدون تغییر گسترده در ساختار اتاق عمل، پشت میز جراحی قرار بگیرند، ابزارهای معمول را در دست بگیرند و در محیطی که برای کارکنان انسانی ساخته شده فعالیت کنند.
پژوهشگران معتقدند همین سازگاری میتواند یکی از مزایای مهم رباتهای انساننما باشد؛ زیرا یک ربات ممکن است علاوه بر جراحی، در انتقال تجهیزات، آمادهسازی اتاق، جابهجایی وسایل و کمک به کارکنان درمانی نیز استفاده شود.
عملکرد رباتها چگونه بود؟
در آزمایشهای انجامشده، دقت حرکتی رباتها در برخی وظایف با سامانههای تخصصی جراحی قابلمقایسه بود.
با این حال، عملکرد آنها هنوز به سطح سامانههای رباتیک تجاری و حرفهای نرسیده است.
رباتها در جریان جراحی چند بار نیاز به تنظیم و کالیبراسیون مجدد پیدا کردند. این موضوع باعث شد روند عمل متوقف شود و زمان انجام جراحی افزایش پیدا کند.
زمان جراحی با رباتهای انساننما نیز بیشتر از زمانی بود که همین عمل با سامانههای تخصصی یا روشهای متداول انجام میشود.
علاوه بر این، میان حرکت جراح و اجرای همان حرکت توسط ربات، مقداری تأخیر وجود داشت. حتی تأخیرهای کوتاه در جراحی میتوانند دقت کنترل و هماهنگی حرکات را دشوارتر کنند.
یکی دیگر از چالشها، محدودیت دقت و پایداری سختافزار رباتهای عمومی است. سامانههای جراحی تخصصی برای انجام حرکات بسیار ظریف، کنترل لرزش و حفظ موقعیت ابزار طراحی شدهاند؛ در حالی که رباتهای انساننما هنوز برای چنین سطحی از دقت بهینه نشدهاند.
کاربرد احتمالی در مناطق دورافتاده
یکی از مهمترین اهداف این پروژه، بررسی امکان استفاده از رباتهای انساننما در مناطقی است که دسترسی به جراح متخصص محدود است.
در آینده، یک ربات میتواند در بیمارستانی روستایی، منطقهای دورافتاده، محل وقوع حادثه یا محیطی با کمبود نیروی درمانی مستقر شود و یک جراح متخصص از شهری دیگر حرکات آن را کنترل کند.
در چنین مدلی، بهجای انتقال بیمار یا استقرار یک سامانه جراحی بزرگ و گرانقیمت، ربات انساننما میتواند به محل موردنیاز فرستاده شود.
پژوهشگران همچنین به امکان استفاده از این رباتها در محیطهای دشوار مانند مناطق بحرانزده، عملیات امدادونجات و حتی مأموریتهای فضایی اشاره کردهاند.
البته جراحی از راه دور به ارتباط بسیار پایدار و کمتأخیر نیاز دارد. قطع اتصال، کندی شبکه یا اختلال در انتقال فرمان میتواند خطرهای جدی ایجاد کند؛ بنابراین زیرساخت ارتباطی یکی از مسائل اساسی این فناوری خواهد بود.
رباتها هنوز جایگزین جراحان نیستند
این آزمایش به معنی آمادهبودن رباتهای انساننما برای جراحی مستقل نیست.
در این مطالعه، تصمیمگیری، کنترل حرکات و مدیریت مراحل عمل کاملاً بر عهده جراحان انسانی بود. رباتها صرفاً نقش یک بدن مکانیکی را داشتند که فرمانهای اپراتور را اجرا میکرد.
استفاده بالینی از چنین فناوریای به آزمایشهای گستردهتر، افزایش دقت سختافزار، کاهش تأخیر، بهبود قابلیت اطمینان و ایجاد سامانههای ایمنی نیاز دارد.
همچنین باید مشخص شود در صورت بروز خطا، مسئولیت بر عهده جراح، سازنده ربات، توسعهدهنده نرمافزار یا مرکز درمانی خواهد بود.
دریافت مجوز از نهادهای پزشکی نیز ممکن است سالها زمان ببرد؛ زیرا تجهیزات جراحی باید استانداردهای بسیار سختگیرانهای را از نظر ایمنی، پایداری و امکان کنترل اضطراری پشت سر بگذارند.
کاربردهای نزدیکتر و واقعبینانهتر
اگرچه انجام جراحی کامل روی انسان فعلاً دور از دسترس است، رباتهای انساننما ممکن است زودتر در نقش دستیار وارد بیمارستانها شوند.
این رباتها میتوانند ابزار موردنیاز جراح را آماده کنند، دوربین را در موقعیت مشخص نگه دارند، تجهیزات را جابهجا کنند یا در آمادهسازی اتاق عمل به کارکنان کمک کنند.
همچنین میتوان از آنها برای انجام کارهای تکراری، حمل تجهیزات و کمک در محیطهایی استفاده کرد که خطر آلودگی یا انتقال بیماری وجود دارد.
در مجموع، پژوهش دانشگاه کالیفرنیا سندیگو نشان داد رباتهای انساننمای عمومی از نظر فنی میتوانند در یک جراحی زنده مشارکت کنند و ابزارهای معمول لاپاراسکوپی را تحت کنترل جراح به کار بگیرند.
با این حال، این دستاورد فعلاً یک اثبات امکانپذیری است، نه فناوری آماده استفاده در بیمارستانها.
برای رسیدن به جراحی انسانی، رباتها باید سریعتر، دقیقتر، پایدارتر و ایمنتر شوند. بنابراین آینده نزدیک احتمالاً به همکاری ربات و انسان اختصاص خواهد داشت، نه جایگزینی کامل جراحان با رباتهای خودمختار.
سلب مسئولیت:
مطالب منتشرشده صرفاً با هدف اطلاعرسانی تهیه شده و فاقد هرگونه وابستگی، جانبداری یا جهتگیری سیاسی و حزبی است و بههیچوجه توصیهای برای خرید، فروش یا نگهداری داراییهای مالی، سهام، ارزهای دیجیتال یا سایر ابزارهای سرمایهگذاری محسوب نمیشود. تصمیمگیری برای سرمایهگذاری بر عهدهی مخاطب است و توصیه میشود پیش از هر اقدامی، تحقیقات کافی انجام داده و در صورت نیاز با مشاور مالی متخصص مشورت کنید.
۰ دیدگاه
در حال آمادهسازی فرم دیدگاه…