توکنیزه‌کردن گاوها برای دریافت وام کشاورزی در برزیل

ثبت تاریخی ۱۰ گاو در بورس برزیل

ده رأس گاو در یک مزرعه‌ی تولید شیر در ایالت پارانا در برزیل، به نخستین دام‌هایی تبدیل شده‌اند که به‌صورت رسمی به‌عنوان وثیقه‌ی یک قرارداد اعتباری در بورس این کشور به ثبت رسیده‌اند. این معامله با استفاده از حیواناتی انجام شده که گردنبندهای حسگر مبتنی بر هوش مصنوعی دارند و اطلاعات مربوط به سلامت، رفتار و موقعیت مکانی آن‌ها از طریق فناوری بلاک‌چین ثبت و رهگیری می‌شود.

این پروژه را می‌توان یک آزمایش عملی برای یکی از ایده‌های پرطرفدار دنیای ارزهای دیجیتال دانست: تبدیل دارایی‌های فیزیکی به دارایی‌های دیجیتال قابل‌استفاده در نظام مالی. اکنون نتیجه‌ی اولیه‌ی این آزمایش نشان می‌دهد که توکنیزه‌کردن دارایی‌های واقعی ممکن است فراتر از معاملات رمزارزی، به کشاورزانی کمک کند که برای دریافت وام با محدودیت‌های جدی مواجه‌اند.

مزرعه‌ی «فازندا انجنیو ولیو» در شهر ایمبیتووا، ۱۰ گاو به ارزش مجموع ۱۲۰ هزار رئال برزیل، معادل تقریبی ۲۳ هزار و ۳۱۰ دلار، را به‌عنوان پشتوانه‌ی دریافت تسهیلات معرفی کرد. مبلغ وام دریافت‌شده ۱۰۰ هزار رئال، معادل حدود ۱۹ هزار و ۴۲۰ دلار، بود.

وام چگونه با استفاده از گاوها تأمین شد؟

این وام در قالب یک گواهی اعتباری روستایی با نام CPR-F صادر شد.

«گواهی مالی محصول روستایی» یا Cédula de Produto Rural Financeira که به‌اختصار CPR-F نامیده می‌شود، یکی از ابزارهای اعتباری برزیل است که به کشاورزان اجازه می‌دهد با قراردادن محصولات کشاورزی یا دام‌های خود به‌عنوان پشتوانه، منابع مالی دریافت کنند.

شرکت BMP که با مجوز بانک مرکزی برزیل به‌عنوان یک شرکت اعتباردهی مستقیم فعالیت می‌کند، مبلغ ۱۰۰ هزار رئال را در اختیار این مزرعه قرار داد. پس از آن، BMP حقوق مربوط به این طلب را به صندوق FIDC فروخت.

صندوق سرمایه‌گذاری در حقوق اعتباری یا FIDC نهادی است که مطالبات و طلب‌های مالی را خریداری می‌کند و از طریق مدیریت یا تبدیل آن‌ها به ابزارهای سرمایه‌گذاری، به درآمد می‌رسد. نام انگلیسی این نوع فعالیت در متن، Fund that Purchases and Monetizes Receivables است؛ یعنی صندوقی که مطالبات مالی را خریداری کرده و از آن‌ها کسب درآمد می‌کند.

در مرحله‌ی نهایی، تمام اجزای این قرارداد در B3، بورس اصلی برزیل، به ثبت رسید. B3 بازار رسمی معاملات سهام، اوراق بهادار و برخی دیگر از دارایی‌ها و قراردادهای مالی در برزیل است.

توکنیزه‌کردن گاو دقیقاً به چه معناست؟

برای اجرای این معامله، هر گاو یک شناسه‌ی دیجیتال رمزگذاری‌شده و منحصربه‌فرد دریافت کرد. این شناسه با استفاده از داده‌های مربوط به وضعیت سلامت، الگوهای رفتاری و موقعیت مکانی حیوان ساخته شد.

فرایند تبدیل یک دارایی واقعی به نماینده‌ای دیجیتال که بتوان مالکیت، ارزش یا وضعیت آن را در یک سامانه‌ی مالی ثبت کرد، «توکنیزه‌کردن» نام دارد (Tokenization). در این روش، خود گاو به یک فایل یا ارز دیجیتال تبدیل نمی‌شود؛ بلکه اطلاعات معتبر و قابل‌پیگیری آن حیوان در قالب یک شناسه‌ی دیجیتال به قرارداد مالی متصل می‌شود.

گردنبندهای هوشمند مورد استفاده در این پروژه توسط شرکت فناوری کشاورزی Cowmed ساخته شده‌اند. این شرکت با استفاده از حسگرها و هوش مصنوعی، وضعیت گله‌های شیری را به‌طور مداوم زیر نظر می‌گیرد.

سامانه‌ی Cowmed داده‌های جمع‌آوری‌شده را با استفاده از یک فرایند رمزنگاری به شناسه‌ای مقاوم در برابر دست‌کاری تبدیل می‌کند. این فرایند «هش رمزنگاری‌شده» نام دارد (Cryptographic Hashing). هش‌کردن یعنی تبدیل مجموعه‌ای از اطلاعات به یک کد منحصربه‌فرد؛ به‌گونه‌ای که تغییر در داده‌های اصلی باعث تغییر کد شود و امکان شناسایی دست‌کاری اطلاعات را فراهم کند.

این شناسه مستقیماً به قرارداد اعتباری متصل می‌شود. در نتیجه، وام‌دهنده می‌تواند بدون نیاز به اعزام بازرس به مزرعه، از وجود حیوان، موقعیت آن و برخی شاخص‌های مربوط به سلامتش اطمینان بیشتری پیدا کند.

چرا بانک‌ها ارزش دام را به‌شدت کاهش می‌دهند؟

یکی از مشکلات اصلی دامداران این است که بانک‌ها معمولاً ارزش دام را هنگام پذیرش به‌عنوان وثیقه تا ۶۰ درصد کاهش می‌دهند. دلیل این موضوع، نبود یک روش مطمئن برای بررسی مداوم وضعیت حیوان است.

برای مثال، ممکن است ارزش واقعی یک گاو روی کاغذ ۲۰ هزار رئال باشد، اما بانک آن را برای تضمین وام فقط ۸ هزار رئال ارزش‌گذاری کند. وام‌دهنده نمی‌تواند به‌آسانی مطمئن شود که حیوان همچنان زنده است، بیمار نشده، فروخته نشده یا از مزرعه‌ی تعیین‌شده خارج نشده است.

«وثیقه» دارایی‌ای است که وام‌گیرنده برای تضمین بازپرداخت بدهی در اختیار یا تحت نظارت وام‌دهنده قرار می‌دهد (Collateral). در صورت ناتوانی وام‌گیرنده در بازپرداخت، طلبکار می‌تواند مطابق قرارداد از ارزش آن دارایی برای جبران زیان خود استفاده کند.

هومبرتو برنر، مدیر Target FIDC، در گفت‌وگو با رسانه‌ی Globo Rural گفت که پایش مداوم دام، بخش بزرگی از این عدم‌قطعیت را از بین می‌برد. به گفته‌ی او، بانک‌ها در آینده بیش از گذشته به وثیقه‌های واقعی و اطلاعات جدید و قابل‌اعتماد نیاز خواهند داشت.

به‌عبارت دیگر، هرچه اطلاعات درباره‌ی یک حیوان دقیق‌تر، به‌روزتر و غیرقابل‌دست‌کاری باشد، بانک یا صندوق اعتباری می‌تواند ارزش آن را با اطمینان بیشتری محاسبه کند. نتیجه‌ی احتمالی این فرایند، افزایش سقف وام و کاهش هزینه‌ی تأمین مالی برای کشاورز است.

بحران اعتباری در بخش کشاورزی برزیل

اهمیت این پروژه زمانی بیشتر مشخص می‌شود که وضعیت اقتصادی کشاورزی برزیل را در نظر بگیریم. براساس اطلاعات شرکت Serasa Experian، تعداد درخواست‌های حمایت قضایی از ورشکستگی در بخش کشاورزی و صنایع وابسته در سال ۲۰۲۵ به ۱۹۹۰ مورد رسید.

این رقم تقریباً چهار برابر ۵۳۴ درخواستی است که در سال ۲۰۲۳ ثبت شده بود.

«بازیابی قضایی» یا Recuperação Judicial سازوکاری در قوانین برزیل است که به شرکت‌ها یا فعالان اقتصادی بدهکار فرصت می‌دهد تحت نظارت دادگاه، بدهی‌های خود را بازسازی کنند و از تعطیلی فوری جلوگیری شود. این فرایند تا حدی مشابه فصل ۱۱ قانون ورشکستگی آمریکا است که با عنوان Chapter 11 شناخته می‌شود.

مجموعه‌ای از عوامل، کشاورزان برزیلی را با بحران اعتبار مواجه کرده است:

• نرخ بهره‌های بالا، هزینه‌ی دریافت و بازپرداخت وام را افزایش داده‌اند.
• کاهش قیمت برخی کالاها و محصولات کشاورزی، درآمد تولیدکنندگان را تحت فشار قرار داده است.
• شوک‌های اقلیمی، مانند خشکسالی یا بارش‌های شدید، میزان تولید و توان بازپرداخت بدهی‌ها را کاهش داده‌اند.

ترکیب این عوامل باعث شده است تعداد بیشتری از کشاورزان برای دریافت اعتبار به‌دنبال وثیقه‌های جایگزین و روش‌های جدید اثبات ارزش دارایی‌های خود باشند.

تبدیل یک دارایی ملموس به اوراق مالی دیجیتال

تیاگو مارتینز، مدیرعامل Cowmed، این معامله را پاسخی مستقیم به محدودیت‌های اعتباری موجود در صنعت کشاورزی توصیف کرد.

او در گفت‌وگو با CNN Brasil گفت:

«ما گاو را که یک دارایی واقعی و ملموس است، برداشتیم و آن را به یک دارایی دیجیتال با پشتوانه‌ی یک کد منحصربه‌فرد تبدیل کردیم که به‌صورت لحظه‌ای تحت نظارت قرار دارد.»

منظور از «پایش لحظه‌ای» یا Real-Time Monitoring این است که داده‌های مربوط به حیوان در فاصله‌های زمانی کوتاه و به‌طور مستمر جمع‌آوری و به‌روزرسانی می‌شوند. بنابراین، وضعیت وثیقه فقط در زمان امضای قرارداد بررسی نمی‌شود و وام‌دهنده می‌تواند در طول دوره‌ی وام نیز اطلاعات جدید دریافت کند.

به گفته‌ی مارتینز، این دیجیتالی‌سازی امکان ثبت رسمی دارایی در B3 را به‌عنوان یک ورقه یا ابزار مالی فراهم کرده است. «اوراق بهادار» یا Financial Security به ابزار مالی قابل‌ثبت و قابل‌انتقالی گفته می‌شود که نشان‌دهنده‌ی یک حق مالی، مالکیت، طلب یا تعهد اقتصادی است.

مارتینز معتقد است این فرایند به کشاورزان فرصت می‌دهد در دوره‌ای که محدودیت‌های اعتباری در بخش کشاورزی شدید شده است، از یک گزینه‌ی جدید برای ارائه‌ی وثیقه استفاده کنند.

او درباره‌ی مزیت این مدل برای تولیدکنندگان گفت که کشاورزان می‌توانند از نظر هزینه‌ی وام و سقف اعتبار، به شرایط جذاب‌تری دسترسی پیدا کنند. هدف Cowmed نیز ایجاد ارتباط میان کشاورز و مؤسسه‌ی مالی از طریق یک گزینه‌ی اعتباری تازه عنوان شده است.

موج جهانی توکنیزه‌کردن دارایی‌های واقعی

این معامله در چارچوب روند گسترده‌تری قرار می‌گیرد که از آن با عنوان توکنیزه‌کردن دارایی‌های دنیای واقعی یاد می‌شود.

«دارایی‌های دنیای واقعی» یا Real-World Assets که به‌اختصار RWA نامیده می‌شوند، دارایی‌های فیزیکی یا مالی سنتی مانند املاک، اوراق خزانه، کالاها، مطالبات و در این مورد خاص، دام‌ها هستند که حقوق مرتبط با آن‌ها در قالب دیجیتال ثبت می‌شود.

ارزش دارایی‌های واقعی توکنیزه‌شده در پلتفرم‌های امور مالی غیرمتمرکز (دیفای)، با احتساب مواردی مانند اوراق خزانه‌ی آمریکا و املاک، از ۱۰ میلیارد دلار عبور کرده است.

«امور مالی غیرمتمرکز» یا Decentralized Finance که با نام DeFi شناخته می‌شود، مجموعه‌ای از خدمات مالی مبتنی بر بلاک‌چین است که تلاش می‌کند فعالیت‌هایی مانند وام‌دهی، معامله و سرمایه‌گذاری را با استفاده از قراردادهای دیجیتال انجام دهد.

معیار «ارزش کل قفل‌شده» یا Total Value Locked که به‌اختصار TVL نوشته می‌شود، نشان می‌دهد چه میزان دارایی در قراردادها و پلتفرم‌های مالی غیرمتمرکز سپرده‌گذاری یا قفل شده است.

تفاوت نمونه‌ی Cowmed با بسیاری از پروژه‌های دیگر این است که پشتوانه‌ی توکن‌های آن نه اوراق دولتی یا ساختمان، بلکه گاوهای واقعی و قابل‌پایش هستند؛ دارایی‌هایی که «سُم» دارند.

برنامه‌ی گسترش پروژه در دو سال آینده

Cowmed درحال‌حاضر حدود ۱۰۰ هزار گاو را در ۱۲۰۰ مزرعه زیر نظر دارد. این مزارع در کشورهای برزیل، آمریکا، کانادا، اروگوئه، پاراگوئه و بولیوی فعالیت می‌کنند. ارزش تخمینی مجموع این دام‌ها حدود ۲ میلیارد رئال، معادل تقریبی ۳۹۵ میلیون و ۴۰۰ هزار دلار، اعلام شده است.

تیاگو مارتینز پیش‌بینی می‌کند که طی دو سال آینده حدود ۲۰ درصد از دام‌های تحت نظارت شرکت، با ارزشی نزدیک به ۴۰۰ میلیون رئال یا ۷۷ میلیون و ۶۰۰ هزار دلار، بتوانند به‌عنوان وثیقه‌های توکنیزه‌شده مورد استفاده قرار گیرند.

چهار کشاورز دیگر در برزیل نیز درحال‌حاضر توسط Target FIDC در دست ارزیابی قرار دارند. شرکت‌های مشارکت‌کننده در این پروژه قصد دارند تا پایان سال ۲۰۲۶، حدود ۵ میلیون رئال، معادل تقریبی ۹۷۱ هزار دلار، اعتبار از طریق این مدل فراهم کنند.

نتیجه‌ی آزمایش؛ فناوری در خدمت نیاز واقعی کشاورزان

توکنیزه‌کردن ۱۰ گاو در یک مزرعه‌ی برزیلی شاید در مقیاس بازارهای مالی جهانی معامله‌ی بزرگی به نظر نرسد، اما اهمیت آن در کاربرد عملی فناوری نهفته است.

این پروژه نشان می‌دهد بلاک‌چین، حسگرهای هوشمند و هوش مصنوعی می‌توانند برای حل یک مشکل مشخص و قدیمی به کار گرفته شوند: چگونه می‌توان ارزش یک دارایی زنده را به شکلی قابل‌اعتماد، مستمر و موردقبول مؤسسات مالی اثبات کرد؟

در صورت موفقیت و گسترش این الگو، دامداران ممکن است بتوانند بدون فروش دام‌های خود، از ارزش اقتصادی آن‌ها برای تأمین سرمایه‌ی موردنیاز مزرعه استفاده کنند. در سوی دیگر، بانک‌ها و صندوق‌های اعتباری نیز به داده‌هایی دسترسی خواهند داشت که ریسک گم‌شدن، فروش، بیماری یا مرگ دام را تا حدی قابل‌ارزیابی می‌کند.

البته موفقیت بلندمدت این مدل به عواملی مانند دقت حسگرها، امنیت اطلاعات، هزینه‌ی اجرای سامانه، قوانین مربوط به مالکیت و وثیقه و پذیرش آن از سوی بانک‌ها وابسته خواهد بود. با این حال، نخستین ثبت رسمی دام توکنیزه‌شده در بورس برزیل نشان داده است که ایده‌ی تبدیل دارایی‌های واقعی به ابزارهای مالی دیجیتال، دست‌کم در این نمونه، توانسته است یک مسیر جدید برای دسترسی کشاورزان به منابع مالی ایجاد کند.

سلب مسئولیت:
مطالب منتشرشده صرفاً با هدف اطلاع‌رسانی تهیه شده و فاقد هرگونه وابستگی، جانبداری یا جهت‌گیری سیاسی و حزبی است و به‌هیچ‌وجه توصیه‌ای برای خرید، فروش یا نگهداری دارایی‌های مالی، سهام، ارزهای دیجیتال یا سایر ابزارهای سرمایه‌گذاری محسوب نمی‌شود. تصمیم‌گیری برای سرمایه‌گذاری بر عهده‌ی مخاطب است و توصیه می‌شود پیش از هر اقدامی، تحقیقات کافی انجام داده و در صورت نیاز با مشاور مالی متخصص مشورت کنید.