پس از ۱۳ شب حملات پیاپی و فزایندهی آمریکا به ایران، ارتش ایالات متحده در پایان هفته حملهی تازهای انجام نداد. همزمان، گزارشی نیز از حملات تلافیجویانهی ایران به کشورهای همسایه منتشر نشد؛ حملاتی که در روزهای گذشته تقریباً پس از هر موج حملات آمریکا تکرار شده بودند. بااینحال، واشنگتن اعلام کرد محاصرهی دریایی علیه ایران همچنان با تمام توان ادامه دارد و توقف حملات هوایی به معنای پایان عملیات نیست.
«محاصرهی دریایی» به عملیاتی نظامی گفته میشود که هدف آن جلوگیری از ورود یا خروج کشتیها از بنادر یا سواحل مشخص است (Naval Blockade). آمریکا میگوید این عملیات علیه بنادر ایران برقرار مانده، حتی اگر حملات هوایی فعلاً متوقف شده باشند.
یک مقام ارشد دولت دونالد ترامپ گفت رئیسجمهور آمریکا همچنان دیپلماسی را ترجیح میدهد، اما به ایران نشان داده است در صورت جدینبودن در مذاکرات چه اتفاقی خواهد افتاد. گزارشهای رویترز و دیگر رسانهها حاکی از آن است که ترامپ فعلاً از برنامهی گسترش حملات عقبنشینی کرده؛ تصمیمی که احتمالاً به نگرانی دربارهی طولانیشدن جنگ، کاهش ذخایر مهمات، نارضایتی متحدان عرب حوزهی خلیج فارس و آسیب به عرضهی انرژی و اقتصاد جهانی مربوط است.
این توقف هنوز یک آتشبس رسمی نیست. درحالیکه وضعیت فعلی بیشتر یک مکث یکطرفه و موقت به نظر میرسد که ممکن است برای فراهمکردن فرصت مذاکره یا بازنگری در برنامههای نظامی ایجاد شده باشد.
گسترش جنگ به دریای سرخ
درحالیکه خلیج فارس آخر هفتهی آرامتری را پشت سر گذاشت، حوثیهای یمن از حمله به تأسیسات شرکت دولتی آرامکو در شهرهای جیزان و ینبع عربستان خبر دادند. ویدئویی که رویترز موقعیت آن را تأیید کرده، ستون بزرگی از دود را در جهت پالایشگاه آرامکو در جیزان نشان میدهد؛ پالایشگاهی نزدیک مرز یمن که ظرفیت پالایش روزانهی آن به ۴۰۰ هزار بشکه نفت خام میرسد.
دو منبع تجاری مستقر در آسیا به رویترز گفتند اطلاعاتی دربارهی احتمال آسیبدیدن مخازن سوخت و نفت در جیزان دریافت کردهاند. بااینحال، آرامکو دربارهی میزان خسارت احتمالی اظهارنظر نکرده و به همین دلیل جزئیات خسارت بهطور مستقل تأیید نشده است. در ینبع نیز دو موشک که تأسیسات نفتی را هدف گرفته بودند، توسط سامانههای پدافندی رهگیری شدند.
اهمیت ینبع فقط بهدلیل وجود تأسیسات نفتی نیست. این شهر مهمترین بندر نفتی عربستان در ساحل دریای سرخ است و به ریاض اجازه میدهد بخشی از نفت خود را بدون عبور از تنگهی هرمز صادر کند. بنابراین، ورود حوثیها به جنگ عملاً مسیر جایگزین صادرات نفت عربستان را نیز زیر تهدید برده است.
اگر اختلال در تنگهی هرمز همزمان با حملات به مسیر دریای سرخ ادامه پیدا کند، دو آبراه مهم انتقال انرژی در معرض خطر قرار میگیرند. نتیجهی چنین وضعیتی میتواند افزایش هزینهی حملونقل، بیمهی کشتیها و در نهایت فشار بیشتر بر بازار جهانی نفت باشد. بازارهای سهام حوزهی خلیج فارس نیز پس از حملات به تأسیسات نفتی عربستان عمدتاً با کاهش شاخصها روبهرو شدند.
خطر بازگشت جنگ داخلی یمن
حملهی حوثیها با پاسخ نیروهای مورد حمایت عربستان در یمن همراه شد. مقامات یمنی گفتند نیروی هوایی دولت بهرسمیتشناختهشدهی بینالمللی، مواضع حوثیها را در استانهای مأرب و الجوف هدف قرار داده است. گزارشها همچنین از جابهجایی و آمادهسازی نیروهای دو طرف در امتداد خطوط نبرد حکایت دارند.
عربستان سعودی از سال ۲۰۱۵ رهبری ائتلافی عربی را علیه حوثیها برعهده داشته است؛ گروهی همسو با ایران که صنعا، پایتخت یمن، را در کنترل دارد. جنگ داخلی یمن پس از سالها نبرد، قحطی و مرگ صدها هزار نفر، از زمان آتشبس سال ۲۰۲۲ تا حد زیادی متوقف شده بود. اما پیوستن عملی حوثیها به جنگ گستردهتر منطقه، خطر فروپاشی این آرامش شکننده را افزایش داده است.
حوثیها طی هفتهی گذشته از برقراری محاصرهی دریایی علیه عربستان خبر دادهاند و عبدالملک الحوثی، رهبر این گروه، هشدار داده است که تمام تأسیسات نفتی عربستان میتوانند هدف حمله قرار بگیرند. پیشتر نیز این گروه مدعی حمله به دو نفتکش سعودی در دریای سرخ شده بود.
حملهی اوکراین به کشتی تجاری دریای خزر
جبههی دیگری نیز در شمال ایران شکل گرفته است. وزارت امور خارجهی ایران، حملهی اوکراین به یک کشتی تجاری ایرانی در دریای خزر را مخکوم کرد؛ حملهای که بهگفتهی تهران باعث وقوع انفجار، کشتهشدن یک ملوان و زخمیشدن ملوانی دیگر شده است. ایران این اقدام را «خصمانه و مجرمانه» توصیف کرد و کاردار اوکراین در تهران را برای اعتراض احضار کرد.
«کاردار» دیپلماتی است که در غیاب سفیر یا در سطحی پایینتر از سفیر، مدیریت نمایندگی سیاسی یک کشور را برعهده دارد (Chargé d’Affaires). احضار کاردار معمولاً روشی رسمی برای اعلام اعتراض شدید به دولت مقابل است.
این اتفاق همزمان با اظهارات ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، رخ داد. او گفت کییف اطلاعاتی در اختیار دارد که نشان میدهد روسیه تصاویر ماهوارهای مربوط به خاورمیانه را به ایران منتقل میکند تا تهران بتواند حملات خود را در منطقه هدایت کند. زلنسکی همچنین از حملهی اوکراین به کشتیهایی سخن گفت که به ادعای کییف در انتقال محمولههای نظامی مرتبط با ایران و روسیه نقش داشتهاند. جزئیات این ادعاها هنوز بهطور مستقل و کامل تأیید نشده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجهی ایران، حمله را نقض آشکار منشور سازمان ملل دانست و مدعی شد این اقدام با تحریک اسرائیل و با هدف کشاندن اروپا به جنگ انجام شده است. او پس از گفتوگو با کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیهی اروپا، و سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجهی روسیه، تأکید کرد اقدام اوکراین «نباید بیپاسخ بماند». سخنگوی وزارت امور خارجهی ایران نیز با لحنی تند هشدار داد که حامیان زلنسکی باید اقدامات او را کنترل کنند و تهران ماجراجویی اخیر اوکراین را بدون پاسخ نخواهد گذاشت.
ولودیمیر زلنسکی در واکنش به تهدیدهای ایران گفت تهران با ارسال پهپادهای شاهد، تجهیزات نظامی و فناوری تولید آنها به روسیه، عملاً از آغاز جنگ در حمله به اوکراین مشارکت داشته است. بهگفتهی رئیسجمهور اوکراین، اگر یک کشور هزاران پهپاد و فناوری تولید آنها را در اختیار طرفی قرار دهد که از این تجهیزات برای حمله استفاده میکند، نمیتواند خود را کاملاً خارج از جنگ معرفی کند. زلنسکی همچنین ایران و کرهی شمالی را غیرقابلاعتماد توصیف کرد و گفت اوکراین باید برای هر سناریویی آماده باشد.
آرامشی که میتواند موقت باشد
تحولات آخر هفته تصویری متناقض از جنگ ارائه میدهد: در خلیج فارس حملات مستقیم آمریکا و ایران متوقف شده، اما درگیری همزمان به سواحل دریای سرخ، داخل یمن و دریای خزر کشیده شده است.
توقف حملات آمریکا میتواند فرصتی محدود برای دیپلماسی ایجاد کند، اما ادامهی محاصرهی دریایی، تهدید زیرساختهای نفتی عربستان و ورود بازیگران تازه نشان میدهد بحران هنوز مهار نشده است. نتیجهی این وضعیت ممکن است نه پایان جنگ، بلکه تغییر شکل و جغرافیای آن باشد؛ از نبرد مستقیم آمریکا و ایران به مجموعهای از جبهههای مرتبط که کنترل هرکدام دشوارتر است.
سلب مسئولیت:
مطالب منتشرشده صرفاً با هدف اطلاعرسانی تهیه شده و فاقد هرگونه وابستگی، جانبداری یا جهتگیری سیاسی و حزبی است و بههیچوجه توصیهای برای خرید، فروش یا نگهداری داراییهای مالی، سهام، ارزهای دیجیتال یا سایر ابزارهای سرمایهگذاری محسوب نمیشود. تصمیمگیری برای سرمایهگذاری بر عهدهی مخاطب است و توصیه میشود پیش از هر اقدامی، تحقیقات کافی انجام داده و در صورت نیاز با مشاور مالی متخصص مشورت کنید.
۰ دیدگاه
در حال آمادهسازی فرم دیدگاه…