بانک انگلستان در گزارش ثبات مالی خود هشدار داده که سقوط احتمالی سهام شرکتهای مرتبط با هوش مصنوعی میتواند فشار سنگینی به اقتصاد بریتانیا وارد کند و حتی خطر رکود را افزایش دهد. طبق این گزارش، اگر ارزش سهام شرکتهای هوش مصنوعی که در ماههای اخیر با رشد شدید روبهرو شدهاند ناگهان اصلاح شود، تولید ناخالص داخلی بریتانیا میتواند تا ۲.۲ واحد درصد کاهش پیدا کند.
منظور از «تولید ناخالص داخلی» یا GDP، ارزش کل کالاها و خدمات تولیدشده در یک کشور است و کاهش آن معمولاً نشانهای از ضعیفتر شدن اقتصاد محسوب میشود. بانک انگلستان میگوید حتی با اینکه شاخصهای بورسی بریتانیا مستقیماً وابستگی زیادی به شرکتهای هوش مصنوعی ندارند، اما شوک ناشی از سقوط سهام این شرکتها میتواند از طریق بازارهای جهانی، بازار اوراق قرضه و نظام مالی به اقتصاد بریتانیا منتقل شود.
نگرانی از حباب در سهام هوش مصنوعی
اندرو بیلی، رئیس بانک انگلستان، این خطر را یک «ضربهی سهگانه» توصیف کرده است. به گفتهی او، سه عامل اصلی باعث نگرانی شدهاند: بزرگ شدن بیش از حد شرطبندی سرمایهگذاران روی سهام هوش مصنوعی، کندتر بودن روند استفادهی واقعی از فناوری هوش مصنوعی نسبت به وعدهها، و مشخص نبودن اینکه کدام شرکتها در بلندمدت برندهی واقعی این بازار خواهند بود.
بانک انگلستان اعلام کرده شرکتهای مرتبط با هوش مصنوعی اکنون حدود نیمی از ارزش شاخص S&P 500 آمریکا را تشکیل میدهند، در حالی که این سهم در سال ۲۰۲۲ حدود یکچهارم بود. شاخص S&P 500 یکی از مهمترین شاخصهای بورس آمریکا است و عملکرد ۵۰۰ شرکت بزرگ این کشور را نشان میدهد. این رشد سریع نشان میدهد بخش بزرگی از بازار سهام آمریکا به چند شرکت بزرگ فناوری و هوش مصنوعی وابسته شده است.
در همین حال، بازارهای سهام تایوان و کره جنوبی نیز به دلیل خوشبینی نسبت به هوش مصنوعی رشد قابلتوجهی داشتهاند و صندوقهای پوشش ریسک یا Hedge Funds سرمایه زیادی را وارد حوزهی نیمهرساناها و شرکتهای مرتبط با هوش مصنوعی کردهاند. Hedge Fund به صندوقهایی گفته میشود که معمولاً با استراتژیهای پرریسکتر و پیچیدهتر در بازارهای مالی فعالیت میکنند.
انتقال بحران از بازارهای جهانی به بریتانیا
بانک انگلستان میگوید بریتانیا شاید در ظاهر کمتر در معرض سهام هوش مصنوعی باشد، اما در عمل از شوک جهانی این بازار جدا نیست. اگر ارزش شرکتهای هوش مصنوعی در آمریکا یا آسیا دوباره قیمتگذاری شود و سقوط کند، اثر آن میتواند از طریق «سرریزی مالی» وارد اقتصاد بریتانیا شود.
منظور از «سرریز مالی» این است که بحران یا نوسان در یک بازار، به بازارها و اقتصادهای دیگر منتقل میشود. طبق گزارش بانک انگلستان، در بدترین سناریو، آشفتگی در بازار اوراق قرضه حدود نیمی از خسارت احتمالی را ایجاد میکند و افت بازار سهام نیز حدود ۳۶ درصد از این آسیب را تشکیل میدهد.
اوراق قرضه نوعی ابزار مالی است که دولتها یا شرکتها از طریق آن پول قرض میگیرند و در مقابل، به خریداران بهره پرداخت میکنند. وقتی این بازار دچار نوسان شدید شود، هزینهی تأمین مالی بالا میرود و فشار روی اقتصاد بیشتر میشود.
تأمین مالی هوش مصنوعی با بدهی
یکی از نگرانیهای اصلی بانک انگلستان این است که بخش بزرگی از رشد هوش مصنوعی با بدهی تأمین مالی میشود. طبق برآورد مورگان استنلی، بیش از نیمی از سرمایهی موردنیاز برای ساخت دیتاسنترها بین سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ از طریق بدهی تأمین خواهد شد که شامل حدود ۷۰۰ میلیارد دلار از بازار اعتبار خصوصی است.
دیتاسنتر یا مرکز داده، زیرساختی است که سرورها و تجهیزات پردازشی در آن نگهداری میشوند و برای آموزش و اجرای مدلهای هوش مصنوعی اهمیت زیادی دارد. «اعتبار خصوصی» هم به نوعی وامدهی خارج از مسیرهای سنتی بانکی گفته میشود که معمولاً شفافیت کمتری دارد و به همین دلیل مورد توجه و نگرانی نهادهای ناظر است.
طبق گزارش، شرکتهایی مانند OpenAI و Anthropic از پایان سال ۲۰۲۵ تا مه ۲۰۲۶، سهم بدهی خود را از ۳ درصد به ۱۵ درصد رساندهاند. بانک انگلستان هشدار داده چون این شرکتها از کانالهای مختلفی برای تأمین مالی استفاده میکنند و سطح شفافیت این کانالها متفاوت است، بانکها و وامدهندگان ممکن است تصویر کاملی از میزان واقعی درگیری خود با این بخش نداشته باشند.
حلقههای سرمایه و خطر سقوط زنجیرهای
گزارش بانک انگلستان همچنین به موضوعی به نام «حلقههای خودتقویتکنندهی سرمایه» اشاره کرده است. منظور از این اصطلاح وضعیتی است که در آن شرکتهای بزرگ فناوری در شرکتهای هوش مصنوعی سرمایهگذاری میکنند و همان شرکتهای هوش مصنوعی، بعداً پول دریافتی را برای خرید محصولات و خدمات از همان شرکتهای بزرگ فناوری خرج میکنند.
این چرخه میتواند باعث شود رشد درآمد و ارزشگذاری شرکتها بیش از حد قوی و پایدار به نظر برسد. اما اگر یک شوک در بازار رخ دهد، همین ارتباطات مالی میتواند باعث شود افت یک بخش به سرعت به کل شرکتهای مرتبط با هوش مصنوعی منتقل شود.
بانک انگلستان همچنین هشدار داده که کمبود تراشه یا محدودیت در تأمین برق میتواند توسعهی دیتاسنترها و پروژههای هوش مصنوعی را آهسته کند. این موضوع اهمیت زیادی دارد، چون بسیاری از پیشبینیهای درآمدی فعلی شرکتهای هوش مصنوعی بر پایهی ادامهی سریع همین توسعهی زیرساختی بنا شده است.
هوش مصنوعی بهعنوان تهدید سایبری
بانک انگلستان فقط دربارهی بازار سهام هشدار نداده، بلکه هوش مصنوعی را یک تهدید روبهرشد برای امنیت سایبری نظام مالی هم میداند. کمیتهی سیاست مالی این بانک اعلام کرده مدلهای پیشرفتهی هوش مصنوعی اکنون به اندازهای توانمند شدهاند که میتوانند آسیبپذیریهای نرمافزاری را پیدا و از آنها سوءاستفاده کنند.
منظور از آسیبپذیری نرمافزاری، ضعف یا باگی در یک سیستم دیجیتال است که هکرها میتوانند از آن برای نفوذ، سرقت داده یا اختلال در عملکرد سیستم استفاده کنند. به گفتهی بانک انگلستان، پیشرفتهای اخیر هوش مصنوعی میتواند پیچیدگی و اثر حملات سایبری علیه بانکها و زیرساختهای بازار مالی را افزایش دهد.
اندرو بیلی همچنین گفته بانک انگلستان علاقهمند است با Anthropic دربارهی نحوهی آزمایش مدلهای جدید هوش مصنوعی همکاری کند. او اشاره کرده که دسترسی بانک به مدل جدید Anthropic با نام Mythos، هفته به هفته متفاوت بوده است؛ موضوعی که در گزارش به ممنوعیت موقت دونالد ترامپ دربارهی استفادهی خارجیها از جدیدترین سیستمهای هوش مصنوعی شرکتهای آمریکایی ربط داده شده است.
در مجموع، هشدار بانک انگلستان نشان میدهد نگرانی نهادهای مالی از هوش مصنوعی فقط به قیمت سهام محدود نیست. از نگاه این بانک، رشد سریع و بدهیمحور شرکتهای هوش مصنوعی، وابستگی شدید بازارها به چند شرکت بزرگ، ابهام دربارهی برندگان واقعی این صنعت، و افزایش ریسکهای سایبری، همگی میتوانند در صورت وقوع یک شوک، به تهدیدی جدی برای ثبات مالی تبدیل شوند.
سلب مسئولیت:
مطالب منتشرشده صرفاً با هدف اطلاعرسانی تهیه شده و بههیچوجه توصیهای برای خرید، فروش یا نگهداری داراییهای مالی، سهام، ارزهای دیجیتال یا سایر ابزارهای سرمایهگذاری محسوب نمیشود. تصمیمگیری برای سرمایهگذاری بر عهدهی مخاطب است و توصیه میشود پیش از هر اقدامی، تحقیقات کافی انجام داده و در صورت نیاز با مشاور مالی متخصص مشورت کنید.
۰ دیدگاه
در حال آمادهسازی فرم دیدگاه…