اقتصاد چین با یک مشکل آشنا اما جدیتر روبهرو شده است: کارخانهها هنوز تولید میکنند و صادرات تا حدی موتور رشد را روشن نگه داشته، اما مردم داخل کشور با احتیاط بیشتری پول خرج میکنند.
دادههای جدید ماه اوت این شکاف را بهخوبی نشان میدهند. میزان خردهفروشی فقط 0.4% نسبت به سال قبل رشد کرده؛ کمتر از رشد 0.6% ماه ژوئیه و پایینتر از انتظار 0.8% بازار. در همان ماه، تولید صنعتی 5.2% بالا رفته است.
یعنی مشکل اقتصاد چین فقط «رشد پایین» نیست؛ مسئله این است که بخشهای مختلف اقتصاد با سرعت کاملاً متفاوتی حرکت میکنند. کارخانهها و صادرات هنوز نسبتاً قویاند، اما مصرف خانوار، بازار مسکن، سرمایهگذاری و تقاضا برای وام ضعیف ماندهاند.
- میزان خردهفروشی چین در اوت فقط 0.4% رشد کرد؛ کمتر از انتظار بازار.
- تولید صنعتی برخلاف مصرف ضعیف، 5.2% افزایش یافت.
- سرمایهگذاری در داراییهای ثابت طی 8 ماه نخست سال 7.2% کاهش پیدا کرد.
- نرخ بیکاری شهری از 5.2% به 5.3% رسید.
- رشد اقتصاد چین در سهماههی دوم به 4.3% کاهش یافت.
- ضعف بازار مسکن و تقاضای پایین برای وام، فشار بیشتری بر مصرف خانوار وارد کرده است.
فهرست مطالب
- چه اتفاقی برای اقتصاد چین افتاده است؟
- چرا رشد 0.4 درصدی خردهفروشی مهم است؟
- چرا کارخانهها هنوز وضعیت بهتری دارند؟
- بازار مسکن چطور مصرف را ضعیف میکند؟
- سرمایهگذاری و وامگیری چه وضعیتی دارند؟
- آیا همهی بخشهای مصرف ضعیف هستند؟
- پکن برای تقویت تقاضا چه گزینههایی دارد؟
- اتکای بیشتر به صادرات چه خطری دارد؟
- چرا این آمار برای آیندهی چین مهم است؟
چه اتفاقی برای اقتصاد چین افتاده است؟
اگر فقط به آمار کارخانهها نگاه کنیم، شاید شرایط چندان بد به نظر نرسد. تولید صنعتی چین در اوت 5.2% نسبت به سال قبل رشد کرده و از رقم 4.5% ماه ژوئیه هم بهتر بوده است.
اما وقتی به سمت خانوارها میرویم، تصویر عوض میشود. خردهفروشی فقط 0.4% بالا رفته و سرمایهگذاری هم همچنان در حال کاهش است.
رشد اقتصاد چین در سهماههی دوم سال به 4.3% رسید؛ پایینتر از 5% سهماههی اول و کمتر از هدف رشد سالانهی دولت که در محدودهی 4.5% تا 5% قرار دارد.
| شاخص | آخرین وضعیت |
|---|---|
| میزان خردهفروشی در اوت | رشد 0.4% |
| تولید صنعتی در اوت | رشد 5.2% |
| سرمایهگذاری در داراییهای ثابت | افت 7.2% در 8 ماه نخست سال |
| نرخ بیکاری شهری | 5.3% |
| رشد GDP در سهماههی دوم | 4.3% |
| فروش آنلاین کالا و خدمات | رشد 4.6% در 8 ماه نخست سال |
این اعداد کنار هم یک پیام روشن دارند: بخش تولید هنوز فعال است، اما موتور داخلی اقتصاد بهاندازهی کافی قدرت ندارد.
چرا رشد 0.4 درصدی خردهفروشی مهم است؟
میزان خردهفروشی یکی از شاخصهای مهم برای سنجش میزان خرجکردن مردم است. وقتی این عدد ضعیف میشود، معمولاً یعنی خانوارها برای خرید کالا و خدمات محتاطتر شدهاند.
در اوت، خردهفروشی چین نسبت به سال قبل فقط 0.4% رشد کرد و حتی نسبت به ماه ژوئیه هم 0.13% کاهش داشت.
این مسئله برای اقتصاد چین اهمیت ویژهای دارد، چون پکن سالهاست میخواهد وابستگی رشد به ساختوساز، سرمایهگذاری سنگین و صادرات کمتر شود و مصرف خانوار سهم بیشتری از اقتصاد داشته باشد.
اما وقتی مردم پولشان را خرج نمیکنند، این تغییر مدل اقتصادی سختتر میشود. فروشگاهها کمتر میفروشند، شرکتها انگیزهی کمتری برای سرمایهگذاری پیدا میکنند و رشد اقتصادی بیشتر به کارخانه و صادرات وابسته میماند.
چرا کارخانهها هنوز وضعیت بهتری دارند؟
تناقض اصلی آمار جدید همینجاست. در حالی که مصرف داخلی ضعیف شده، تولید صنعتی 5.2% رشد کرده است.
بخشهایی مثل تجهیزات صنعتی، فناوری، باتری، رباتیک و سختافزار مرتبط با هوش مصنوعی همچنان از تقاضای خارجی و سرمایهگذاری در فناوری سود میبرند.
به زبان ساده، شرکتهای چینی هنوز میتوانند کالا تولید کنند و بخشی از آن را به بازارهای خارجی بفروشند؛ حتی اگر مصرفکنندهی چینی در داخل کشور کمتر خرید کند.
این وضعیت باعث شده اقتصاد چین به شکلی نامتوازن رشد کند: سمت عرضه قدرت بیشتری دارد، اما سمت تقاضا عقب مانده است.
بازار مسکن چطور مصرف را ضعیف میکند؟
یکی از مهمترین دلایل احتیاط خانوارهای چینی، بحران چندسالهی بازار مسکن است.
خانه برای بسیاری از خانوادههای چینی فقط محل زندگی نیست؛ بخش بزرگی از ثروت آنهاست. بنابراین وقتی قیمت خانه پایین میآید، خانواده ممکن است احساس کند فقیرتر شده و ترجیح دهد بهجای خرید کالا یا سفر، پول بیشتری پسانداز کند.
قیمت خانههای جدید در اوت همچنان کاهش داشته و قیمت مسکن نسبت به سال قبل هم پایینتر مانده است. سرمایهگذاری در بخش املاک نیز بهشدت ضعیف شده است.
این همان چیزی است که اقتصاددانها گاهی «اثر ثروت» مینامند: وقتی ارزش دارایی اصلی خانوار پایین میآید، تمایل به خرجکردن هم کاهش پیدا میکند.
برای همین احیای مصرف در اقتصاد چین فقط با تخفیف فروشگاهها یا یارانهی خرید حل نمیشود؛ اعتماد مردم به بازار کار، درآمد و ارزش داراییهایشان هم اهمیت دارد.
سرمایهگذاری و وامگیری چه وضعیتی دارند؟
ضعف فقط به مصرفکننده محدود نیست. سرمایهگذاری در داراییهای ثابت چین از ژانویه تا اوت 7.2% کاهش پیدا کرده است.
از طرف دیگر، تقاضا برای وام هم پایین مانده. بانکهای چین در ماه اوت فقط حدود 60 میلیارد یوان وام جدید صادر کردند؛ در حالی که اقتصاددانان رقمی نزدیک به 400 میلیارد یوان را انتظار داشتند.
این فاصله خیلی مهم است. پایینبودن وامگیری میتواند نشان دهد خانوادهها برای گرفتن وام مسکن یا مصرفی تمایل زیادی ندارند و شرکتها هم برای سرمایهگذاری تازه چندان مشتاق نیستند.
- خانوارها در خرجکردن محتاطتر شدهاند.
- تقاضا برای وام مسکن پایین مانده است.
- شرکتها با احتیاط بیشتری سرمایهگذاری میکنند.
- رکود طولانی بازار ملک همچنان اعتماد را تحت فشار قرار داده است.
وقتی مصرف، سرمایهگذاری و اعتبار همزمان ضعیف باشند، تحریک اقتصاد چین برای دولت سختتر میشود.
آیا همهی بخشهای مصرف ضعیف هستند؟
نه. آمارها نشان میدهند بعضی بخشها هنوز عملکرد بهتری دارند.
در 8 ماه نخست سال، مجموع فروش آنلاین کالا و خدمات 4.6% رشد کرده است. فروش آنلاین کالا 4.3% و خدمات آنلاین 5.1% افزایش داشتهاند.
بعضی دستههای کالایی هم رشد قابلتوجهی ثبت کردهاند. فروش تجهیزات ارتباطی در اوت 27.3% بالا رفته و فروش نوشیدنی و مواد غذایی هم رشد مثبت داشته است.
بنابراین مشکل اقتصاد چین این نیست که مردم هیچچیزی نمیخرند؛ مسئله این است که رشد مصرف کلی آنقدر ضعیف است که نمیتواند نقش یک موتور قدرتمند برای اقتصاد را بازی کند.
پکن برای تقویت تقاضا چه گزینههایی دارد؟
ادارهی ملی آمار چین گفته لازم است سیاستهای کلان مؤثرتر شوند، مصرف داخلی تقویت شود و نوسازی صنایع ادامه پیدا کند.
دولت تا امروز بیشتر به حمایتهای هدفمند و تدریجی روی آورده و از اجرای یک بستهی محرک بسیار بزرگ شبیه برنامههای پس از بحران مالی جهانی خودداری کرده است.
گزینههای پیش روی پکن میتواند شامل این موارد باشد:
- یارانه و مشوق بیشتر برای خرید کالاهای مصرفی؛
- حمایت بیشتر از بازار مسکن؛
- تقویت شبکههای تأمین اجتماعی برای کاهش نیاز خانوارها به پسانداز احتیاطی؛
- کمک به شرکتها برای سرمایهگذاری و استخدام؛
- اقداماتی برای افزایش اعتماد خانوارها به آیندهی درآمدشان.
چالش اینجاست که افزایش مصرف فقط با ارزانترکردن کالاها اتفاق نمیافتد. مردم زمانی راحتتر پول خرج میکنند که نسبت به شغل، درآمد و ارزش داراییهایشان اطمینان بیشتری داشته باشند.
اتکای بیشتر به صادرات چه خطری دارد؟
تا امروز صادرات و تولید صنعتی بخشی از ضعف تقاضای داخلی را جبران کردهاند. اما این راهحل بدون ریسک نیست.
اگر تنشهای تجاری بیشتر شوند، کشورهایی که کالاهای چینی وارد میکنند ممکن است تعرفه یا محدودیتهای بیشتری اعمال کنند. همین حالا هم تولیدکنندگان چینی در حوزههایی مثل خودروهای برقی، باتری، پنل خورشیدی و فناوری با فشار بیشتری از سوی شرکای تجاری روبهرو هستند.
بنابراین اگر اقتصاد چین بیشازحد به تقاضای خارجی وابسته بماند، هر شوک تجاری میتواند رشد را سریعتر تحت فشار قرار دهد.
به همین دلیل، تقویت مصرف داخلی فقط یک هدف بلندمدت نیست؛ به نوعی بیمه در برابر ضعیفشدن بازارهای خارجی هم محسوب میشود.
چرا این آمار برای آیندهی چین مهم است؟
تصویر فعلی اقتصاد چین دو بخش کاملاً متفاوت دارد. یک طرف، کارخانهها، فناوری و صادرات قرار دارند که هنوز نسبتاً قویاند. طرف دیگر، خانوارها، مسکن، وامگیری و سرمایهگذاریاند که نشانههای واضحی از ضعف دارند.
تا وقتی این فاصله وجود داشته باشد، رشد اقتصادی چین شکنندهتر میماند. تولید بیشتر بهتنهایی کافی نیست؛ در نهایت کسی باید این کالاها و خدمات را بخرد.
اگر پکن بتواند اعتماد خانوارها را بالا ببرد و مصرف داخلی را دوباره فعال کند، فشار روی رشد کمتر میشود. اما اگر بازار مسکن ضعیف بماند و مردم همچنان پسانداز را به خرجکردن ترجیح دهند، اقتصاد چین برای حفظ رشد به صادرات و صنعت وابستهتر خواهد شد.
سلب مسئولیت:
مطالب منتشرشده صرفاً با هدف اطلاعرسانی تهیه شده و فاقد هرگونه وابستگی، جانبداری یا جهتگیری سیاسی و حزبی است و بههیچوجه توصیهای برای خرید، فروش یا نگهداری داراییهای مالی، سهام، ارزهای دیجیتال یا سایر ابزارهای سرمایهگذاری محسوب نمیشود. تصمیمگیری برای سرمایهگذاری بر عهدهی مخاطب است و توصیه میشود پیش از هر اقدامی، تحقیقات کافی انجام داده و در صورت نیاز با مشاور مالی متخصص مشورت کنید.
۰ دیدگاه
در حال آمادهسازی فرم دیدگاه…