نرخ بیکاری چیست؟ بازار کار چگونه بر اقتصاد اثر می‌گذارد؟
نرخ بیکاری چیست؟ نرخ بیکاری یکی از مهم‌ترین شاخص‌های بازار کار است و نشان می‌دهد چه سهمی از نیروی کار، شغل ندارد و طبق تعریف آماری فعالانه در جست‌وجوی کار است. این شاخص می‌تواند اطلاعات مهمی درباره وضعیت اشتغال، درآمد خانوار، تولید، تورم و سیاست پولی ارائه دهد.
بااین‌حال، نرخ بیکاری به‌تنهایی تصویر کاملی از وضعیت بازار کار ارائه نمی‌کند. برای تحلیل دقیق‌تر باید آن را در کنار نرخ مشارکت اقتصادی، نسبت اشتغال به جمعیت، رشد اشتغال، ساعات کار، رشد دستمزد، فرصت‌های شغلی و درخواست‌های بیمه بیکاری بررسی کرد.
در این راهنما، ابتدا مفهوم بازار کار و نحوه محاسبه نرخ بیکاری را بررسی می‌کنیم و سپس تفاوت نرخ بیکاری با نرخ مشارکت و نسبت اشتغال را توضیح می‌دهیم. همچنین با شاخص‌های U-3 و U-6، انواع بیکاری و داده‌های مهم بازار کار آشنا می‌شویم و بررسی می‌کنیم که تغییرات بازار کار چگونه می‌تواند بر تورم، نرخ بهره و سیاست پولی اثر بگذارد.
بازار کار و نیروی کار چیست؟
بازار کار محل ارتباط میان نیروی انسانی و کارفرمایان است. در این بازار، خانوارها زمان، مهارت و توانایی خود را عرضه می‌کنند و کسب‌وکارها برای تولید کالا و ارائه خدمات به نیروی کار نیاز دارند.
به همین دلیل، وضعیت بازار کار ارتباط مستقیمی با درآمد خانوار، مصرف، تولید و فعالیت کسب‌وکارها دارد. تغییرات بازار کار همچنین می‌تواند بر تورم و تصمیم‌های بانک مرکزی اثر بگذارد.
در آمار اقتصادی، همه افرادی که شاغل نیستند، لزوماً بیکار محسوب نمی‌شوند. برای مثال، دانشجویان، بازنشستگان یا افرادی که مسئول مراقبت از اعضای خانواده هستند، ممکن است در زمان بررسی به دنبال کار نباشند و در نتیجه خارج از نیروی کار طبقه‌بندی شوند.
در تعریف آماری اداره آمار کار آمریکا (BLS)، نیروی کار از دو گروه تشکیل می‌شود:
- افراد شاغل
- افراد بدون شغل که فعالانه به دنبال کار هستند و برای شروع کار در دسترس‌اند
بنابراین فردی که شغل ندارد، اما در چهار هفته گذشته فعالانه به دنبال کار نبوده است، معمولاً در گروه بیکاران رسمی قرار نمی‌گیرد؛ البته برای برخی شرایط مانند مرخصی موقت یا اخراج موقت استثناهایی وجود دارد.
این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا ممکن است نرخ بیکاری کاهش پیدا کند، بدون اینکه تعداد شاغلان به همان میزان افزایش یافته باشد. برای مثال، اگر برخی افراد جست‌وجوی کار را متوقف کنند، ممکن است از گروه بیکاران و در نتیجه از نیروی کار خارج شوند.
نرخ بیکاری چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟
نرخ بیکاری نشان می‌دهد چه سهمی از نیروی کار شغل ندارد و طبق تعریف آماری بیکار محسوب می‌شود.
فرمول ساده آن عبارت است از:
نرخ بیکاری = تعداد بیکاران ÷ نیروی کار × ۱۰۰
برای مثال، فرض کنید در یک اقتصاد فرضی ۹۶ میلیون نفر شاغل و ۴ میلیون نفر بیکارِ فعال در جست‌وجوی کار باشند.
در این حالت:
نیروی کار = ۹۶ + ۴ = ۱۰۰ میلیون نفر
و نرخ بیکاری برابر خواهد بود با:
۴ ÷ ۱۰۰ × ۱۰۰ = ۴ درصد
نکته مهم این است که مخرج این فرمول، کل جمعیت نیست؛ بلکه فقط نیروی کار را شامل می‌شود. به همین دلیل، نرخ بیکاری باید در کنار نرخ مشارکت اقتصادی و نسبت اشتغال به جمعیت بررسی شود.
تفاوت نرخ بیکاری، نرخ مشارکت و نسبت اشتغال
برای درک بهتر وضعیت بازار کار، سه شاخص اصلی را باید در کنار یکدیگر بررسی کرد:
| شاخص | فرمول ساده | چه چیزی را نشان می‌دهد؟ |
|---|---|---|
| نرخ بیکاری | بیکاران ÷ نیروی کار × ۱۰۰ | چه سهمی از افراد فعال در بازار کار شغل ندارند |
| نرخ مشارکت اقتصادی | نیروی کار ÷ جمعیت مبنا × ۱۰۰ | چه سهمی از جمعیت مبنا شاغل است یا فعالانه دنبال کار می‌گردد |
| نسبت اشتغال به جمعیت | شاغلان ÷ جمعیت مبنا × ۱۰۰ | چه سهمی از جمعیت مبنا شاغل است |
در آمار آمریکا، جمعیت مبنای بسیاری از شاخص‌های نیروی کار، جمعیت غیرنظامی و غیرنهادی ۱۶ سال به بالا است. بااین‌حال، تعریف جمعیت مبنا ممکن است میان کشورها و شاخص‌های مختلف متفاوت باشد.
نرخ مشارکت اقتصادی می‌تواند تحت تأثیر عواملی مانند ساختار سنی جمعیت، تحصیل، بازنشستگی، شرایط مراقبت از خانواده و دسترسی به فرصت‌های شغلی قرار گیرد.
بنابراین کاهش نرخ مشارکت الزاماً به معنی ضعیف‌شدن کوتاه‌مدت اقتصاد نیست و ممکن است عوامل جمعیتی یا ساختاری در آن نقش داشته باشند.
نرخ‌های U-3 و U-6 چه تفاوتی دارند؟
در آمریکا، نرخ رسمی بیکاری معمولاً با عنوان U-3 شناخته می‌شود. این نرخ، تعداد بیکاران را به‌عنوان درصدی از نیروی کار اندازه‌گیری می‌کند.
اداره آمار کار آمریکا معیارهای دیگری نیز برای سنجش میزان استفاده‌نشدن از نیروی کار منتشر می‌کند:
| معیار | تعریف خلاصه |
|---|---|
| U-1 | افرادی که ۱۵ هفته یا بیشتر بیکار بوده‌اند، به‌عنوان درصدی از نیروی کار |
| U-2 | افرادی که شغل خود را از دست داده‌اند یا کار موقتشان تمام شده است |
| U-3 | نرخ رسمی بیکاری؛ کل بیکاران به‌عنوان درصدی از نیروی کار |
| U-4 | بیکاران به‌علاوه کارگران دلسرد |
| U-5 | بیکاران به‌علاوه همه افراد دارای پیوند حاشیه‌ای با بازار کار |
| U-6 | بیکاران، افراد دارای پیوند حاشیه‌ای و شاغلان پاره‌وقت به دلایل اقتصادی |
افراد دارای پیوند حاشیه‌ای با بازار کار، افرادی هستند که شاغل نیستند، کار می‌خواهند و برای کار در دسترس‌اند، اما در چهار هفته اخیر فعالانه به دنبال کار نگشته‌اند.
U-6 علاوه بر این گروه، افرادی را نیز در نظر می‌گیرد که به دلایل اقتصادی به‌صورت پاره‌وقت کار می‌کنند، اما خواهان کار تمام‌وقت هستند.
U-6 می‌تواند برای بررسی بخشی از کم‌کاری و کم‌استفاده‌ماندن نیروی کار مفید باشد، اما جایگزین U-3 نیست. هر شاخص سؤال متفاوتی را پاسخ می‌دهد و باید متناسب با هدف تحلیل انتخاب شود.
انواع بیکاری کدام‌اند؟
بیکاری می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. شناخت این انواع کمک می‌کند مشخص کنیم افزایش بیکاری بیشتر به شرایط کوتاه‌مدت اقتصاد مربوط است یا تغییرات بلندمدت در ساختار بازار کار.
بیکاری اصطکاکی
بیکاری اصطکاکی (Frictional Unemployment) معمولاً هنگام جابه‌جایی افراد میان مشاغل یا ورود افراد جدید به بازار کار ایجاد می‌شود.
ممکن است فردی شغل قبلی خود را ترک کرده باشد و برای پیدا کردن شغلی متناسب با مهارت‌ها و شرایط خود به زمان نیاز داشته باشد.
بیکاری ساختاری
بیکاری ساختاری (Structural Unemployment) زمانی رخ می‌دهد که مهارت، محل زندگی یا تجربه نیروی کار با نیاز کارفرمایان هماهنگ نباشد.
تغییر فناوری، جابه‌جایی صنایع و تغییر الگوی تقاضا می‌توانند باعث افزایش این نوع بیکاری شوند.
بیکاری چرخه‌ای
بیکاری چرخه‌ای (Cyclical Unemployment) با کاهش فعالیت اقتصادی و افت تقاضا برای کالاها و خدمات افزایش می‌یابد.
وقتی فروش شرکت‌ها کاهش پیدا می‌کند، ممکن است استخدام‌ها محدود شوند یا تعداد کارکنان کاهش پیدا کند.
بیکاری فصلی
بیکاری فصلی (Seasonal Unemployment) به الگوهای تکرارشونده در فعالیت‌هایی مانند کشاورزی، گردشگری و برخی مشاغل مناسبتی مربوط است.
به همین دلیل، استفاده از داده‌های تعدیل‌شده فصلی برای تحلیل تغییرات کوتاه‌مدت بازار کار اهمیت زیادی دارد.
وجود مقداری بیکاری اصطکاکی و ساختاری به این معنی است که نرخ بیکاری صفر معمولاً معیار واقع‌بینانه‌ای برای سنجش سلامت بازار کار نیست.
مهم‌ترین شاخص‌های بازار کار کدام‌اند؟
برای تحلیل بازار کار نباید تنها به نرخ بیکاری توجه کرد. در گزارش‌های اقتصادی آمریکا، گزارش ماهانه وضعیت اشتغال (Employment Situation) یکی از منابع مهم اطلاعات بازار کار است.
این گزارش دو پیمایش اصلی را در کنار یکدیگر ارائه می‌کند:
- پیمایش خانوارها
- پیمایش بنگاه‌ها
پیمایش خانوار وضعیت افراد را بررسی می‌کند و اطلاعاتی مانند نرخ بیکاری و تعداد افراد شاغل را ارائه می‌دهد.
پیمایش بنگاه‌ها نیز اشتغال، ساعات کار و دستمزدها را در بخش غیرکشاورزی بررسی می‌کند.
اشتغال غیرکشاورزی چیست؟
اشتغال غیرکشاورزی (Nonfarm Payrolls) تعداد موقعیت‌های شغلی موجود در فهرست حقوق و دستمزد بنگاه‌های غیرکشاورزی را برآورد می‌کند.
نکته مهم این است که این داده، «شغل‌ها» را می‌شمارد، نه لزوماً افراد یکتا.
برای مثال، اگر یک فرد هم‌زمان در دو محل کار کند، ممکن است در پیمایش بنگاه‌ها دو شغل برای او ثبت شود.
در مقابل، پیمایش خانوار وضعیت افراد را بررسی می‌کند و دامنه متفاوتی از فعالیت‌های شغلی مانند خوداشتغالی و کارکنان کشاورزی را نیز پوشش می‌دهد.
رشد دستمزد و میانگین ساعات کار
رشد دستمزد یکی دیگر از شاخص‌های مهم بازار کار است.
افزایش دستمزد می‌تواند قدرت خرید خانوار را افزایش دهد، اما برای بررسی اثر واقعی آن باید تورم را نیز در نظر گرفت.
به‌طور تقریبی:
رشد واقعی دستمزد ≈ رشد اسمی دستمزد − نرخ تورم
ساعات کار نیز اطلاعات مهمی درباره وضعیت تقاضا برای نیروی کار ارائه می‌دهد. در برخی شرایط، شرکت‌ها ممکن است پیش از کاهش تعداد کارکنان، ساعات کار کارکنان فعلی را کاهش دهند.
فرصت‌های شغلی، استخدام‌ها و ترک کار
پیمایش JOLTS تعداد فرصت‌های شغلی باز، استخدام‌ها و جدایی کارکنان از شغل را بررسی می‌کند.
افزایش فرصت‌های شغلی به‌تنهایی به معنی افزایش قطعی استخدام نیست. بنابراین بهتر است فرصت‌های شغلی را در کنار تعداد استخدام‌ها و ترک کار بررسی کنیم.
درخواست‌های بیمه بیکاری
وزارت کار آمریکا آمار هفتگی درخواست‌های بیمه بیکاری را منتشر می‌کند.
درخواست‌های اولیه می‌توانند نشانه‌ای از ورود افراد تازه به بیکاری باشند و درخواست‌های ادامه‌دار نشان می‌دهند چه تعداد از افراد در هفته‌های بعد همچنان مزایای بیکاری را مطالبه می‌کنند.
این داده‌ها با نرخ بیکاری ماهانه یکسان نیستند، زیرا همه افراد بیکار واجد شرایط دریافت مزایا نیستند یا برای دریافت آن درخواست ثبت نمی‌کنند.
چرا نرخ بیکاری به‌تنهایی کافی نیست؟
کاهش نرخ بیکاری معمولاً می‌تواند نشانه بهبود بازار کار باشد، اما باید بررسی کرد این کاهش چگونه اتفاق افتاده است.
اگر استخدام افزایش یافته باشد، تفسیر گزارش با شرایطی که افراد بیشتری جست‌وجوی کار را متوقف کرده‌اند کاملاً متفاوت است.
برای تشخیص این وضعیت، نرخ مشارکت و نسبت اشتغال به جمعیت نیز باید بررسی شوند.
همچنین ممکن است تعداد فرصت‌های شغلی بالا باشد، اما استخدام‌ها کاهش پیدا کنند. یا تعداد شاغلان افزایش یابد، اما ساعات کار و رشد دستمزد کاهش پیدا کند.
بنابراین هر ترکیب از داده‌ها می‌تواند پیام متفاوتی درباره وضعیت تقاضا برای نیروی کار داشته باشد.
فدرال رزرو نیز برای ارزیابی وضعیت اشتغال حداکثری به یک نرخ بیکاری ثابت متکی نیست و مجموعه‌ای از اطلاعات بازار کار را بررسی می‌کند.
بازار کار چگونه بر تورم و سیاست پولی اثر می‌گذارد؟
وقتی تقاضا برای نیروی کار بالا باشد، شرکت‌ها ممکن است برای جذب یا حفظ کارکنان دستمزد بیشتری پیشنهاد دهند.
رشد دستمزد می‌تواند درآمد و مصرف خانوار را افزایش دهد و در برخی شرایط هزینه بنگاه‌ها را نیز بالا ببرد.
بااین‌حال، رابطه میان رشد دستمزد و تورم مستقیم و خودکار نیست. بهره‌وری، سود شرکت‌ها، عرضه نیروی کار و میزان تقاضای کل نیز اهمیت دارند.
اگر اشتغال و دستمزدها قوی باشند، بانک مرکزی ممکن است برای ارزیابی فشارهای تقاضا توجه بیشتری به داده‌های تورم و سایر شاخص‌های اقتصادی داشته باشد.
در مقابل، اگر بازار کار سرد شود، ممکن است چشم‌انداز نرخ بهره تغییر کند.
بااین‌حال، یک گزارش اشتغال به‌تنهایی مسیر سیاست پولی را تعیین نمی‌کند و اثر تغییرات سیاست پولی نیز معمولاً با وقفه در اقتصاد ظاهر می‌شود.
مثال تحلیلی: وقتی نرخ بیکاری پایین می‌آید
فرض کنید در یک گزارش اقتصادی، نرخ بیکاری کاهش یافته و تعداد مشاغل ایجادشده نیز بیشتر از انتظار بازار بوده است.
در نگاه اول، این ترکیب می‌تواند نشانه تقاضای قوی برای نیروی کار باشد.
اما برای تحلیل دقیق‌تر باید چند سؤال دیگر پرسید:
- آیا نرخ مشارکت ثابت مانده یا کاهش یافته است؟
- آیا نسبت اشتغال به جمعیت نیز افزایش داشته است؟
- آیا رشد اشتغال در صنایع مختلف گسترده بوده یا فقط در چند بخش محدود اتفاق افتاده است؟
- آیا دستمزدها و ساعات کار افزایش یافته‌اند؟
- آیا ارقام ماه‌های قبل بازنگری شده‌اند؟
اگر نرخ بیکاری کاهش یافته باشد اما نرخ مشارکت نیز افت کرده باشد، برداشت ما با شرایطی که هم اشتغال و هم مشارکت افزایش یافته‌اند متفاوت خواهد بود.
همچنین اگر تعداد مشاغل جدید کمتر از انتظار بازار باشد، حتی یک گزارش مثبت در ظاهر ممکن است واکنش متفاوتی در بازارهای مالی ایجاد کند.
چک‌لیست تحلیل گزارش بازار کار
برای تحلیل یک گزارش اشتغال، این مراحل را دنبال کنید:
- مشخص کنید هر عدد از پیمایش خانوارها آمده یا پیمایش بنگاه‌ها.
- نرخ بیکاری را در کنار نرخ مشارکت و نسبت اشتغال به جمعیت بررسی کنید.
- رشد اشتغال را با انتظار بازار مقایسه کنید.
- ترکیب رشد اشتغال در بخش‌های مختلف اقتصاد را بررسی کنید.
- رشد دستمزد و ساعات کار را بررسی کنید.
- شاخص‌های U-6 و سایر معیارهای کم‌استفاده‌ماندن نیروی کار را در نظر بگیرید.
- فرصت‌های شغلی، استخدام‌ها و درخواست‌های بیمه بیکاری را به‌عنوان داده‌های مکمل بررسی کنید.
- تعدیل فصلی و بازنگری ارقام قبلی را در نظر بگیرید.
- در نهایت، داده‌های بازار کار را در کنار تورم، GDP و سیاست پولی تحلیل کنید.
خطاهای رایج در تحلیل بازار کار
یکی دانستن نرخ بیکاری با سهم بیکاران از کل جمعیت
نرخ بیکاری بر اساس نیروی کار محاسبه می‌شود، نه کل جمعیت.
نتیجه‌گیری از کاهش نرخ بیکاری بدون بررسی نرخ مشارکت
ممکن است بخشی از کاهش نرخ بیکاری به دلیل خروج افراد از نیروی کار باشد.
یکی دانستن اشتغال غیرکشاورزی با تعداد افراد شاغل
پیمایش بنگاه‌ها شغل‌ها را می‌شمارد، در حالی که پیمایش خانوارها افراد را بررسی می‌کند.
فرض اینکه رشد دستمزد همیشه باعث تورم می‌شود
اثر رشد دستمزد به بهره‌وری، هزینه‌های دیگر، سود شرکت‌ها و تقاضای کل نیز بستگی دارد.
تعبیر هر افت اشتغال به‌عنوان رکود
داده‌های یک ماه ممکن است تحت تأثیر نوسانات آماری، عوامل فصلی یا بازنگری داده‌های قبلی قرار بگیرند.
فرض واکنش ثابت بازار به گزارش اشتغال
بازار معمولاً داده منتشرشده را با انتظار قبلی مقایسه می‌کند و به اجزای مختلف گزارش نیز توجه دارد.
پرسش‌های متداول
نرخ بیکاری دقیقاً چه چیزی را اندازه می‌گیرد؟
نرخ بیکاری سهم افراد بیکار از نیروی کار را نشان می‌دهد. در تعریف رسمی آمریکا، فرد بیکار معمولاً شغل ندارد، فعالانه به دنبال کار گشته و برای شروع کار در دسترس است.
نرخ بیکاری پایین همیشه خبر خوبی است؟
کاهش نرخ بیکاری همراه با افزایش اشتغال معمولاً نشانه مثبتی است، اما برای تحلیل کامل باید نرخ مشارکت، نسبت اشتغال، ساعات کار و رشد دستمزد را نیز بررسی کرد.
تفاوت نرخ بیکاری U-3 و U-6 چیست؟
U-3 نرخ رسمی بیکاری در آمریکا است. U-6 علاوه بر بیکاران، افراد دارای پیوند حاشیه‌ای با بازار کار و افرادی را که به دلایل اقتصادی پاره‌وقت کار می‌کنند نیز در نظر می‌گیرد.
اشتغال غیرکشاورزی با تعداد شاغلان چه تفاوتی دارد؟
اشتغال غیرکشاورزی در پیمایش بنگاه‌ها تعداد موقعیت‌های شغلی را برآورد می‌کند، در حالی که نرخ بیکاری و تعداد افراد شاغل از پیمایش خانوارها به دست می‌آیند. روش و دامنه این دو پیمایش متفاوت است.
آیا درخواست بیمه بیکاری همان نرخ بیکاری است؟
خیر. درخواست بیمه بیکاری یک داده اداری است که معمولاً با تناوب بیشتری منتشر می‌شود، در حالی که نرخ بیکاری از پیمایش خانوارها محاسبه می‌شود.
همه افراد بیکار واجد شرایط دریافت مزایا نیستند و همه افراد واجد شرایط نیز لزوماً درخواست ثبت نمی‌کنند.
جمع‌بندی
بازار کار یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصاد است و ارتباط مستقیمی میان نیروی انسانی، تولید و درآمد خانوار ایجاد می‌کند.
نرخ بیکاری چیست؟ این شاخص سهم افراد بیکار از نیروی کار را نشان می‌دهد، اما به‌تنهایی نمی‌تواند تمام وضعیت بازار کار را توضیح دهد.
برای تحلیل دقیق‌تر باید نرخ بیکاری را در کنار نرخ مشارکت اقتصادی، نسبت اشتغال به جمعیت، رشد اشتغال، دستمزد، ساعات کار، فرصت‌های شغلی و درخواست‌های بیمه بیکاری بررسی کرد.
همچنین هنگام تحلیل گزارش‌های بازار کار باید منبع هر داده، انتظار بازار، تعدیل فصلی و بازنگری ارقام قبلی را در نظر گرفت.
در نهایت، بهترین روش این است که داده‌های بازار کار را به‌صورت جداگانه تفسیر نکنیم و آن‌ها را در کنار رشد اقتصادی، تورم و سیاست پولی قرار دهیم.
مطالعه بعدی: چرخه‌های اقتصادی چیست و چگونه مراحل رونق و رکود را تشخیص دهیم؟
لینک کانال تلگرام فارکس سیتی پرو :
کانال یوتیوب پر از آموزش های رایگان :
۰ دیدگاه
در حال آمادهسازی فرم دیدگاه…